Aziziye (Erzurum, Türkiye) İlçesindeki Tıbbi Bitkilerin Etnobotanik Çalışması

Songül KARAKAYA, Yusuf Ziya SÜMBÜLLÜ, Ümit İNCEKARA, Ahmet POLAT, Özkan AKSAKAL

Özet

Amaç: Sunulan bu araştırma, Erzurum’un batı kesiminde yer alan Aziziye ilçesinde yaşayan insanların kullandıkları tıbbi bitkilerin kullanımı, kullanılan bitki kısımları ve hazırlama yöntemlerini belgelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Yerel halkın tedavi amaçlar için kullandığı tıbbi bitkiler toplanıp, tanımlandı. Geleneksel bitkisel ilaçlarla ilgili bilgiler toplandı; herbaryum materyalleri hazırlandı, Atatürk Üniversitesi Fen Fakültesi Herbaryumu’na konuldu. Bulgular: Araştırmada 30 familyaya ait toplam 77 tıbbi bitki tanımlanmıştır. Bu türlerin 62’si doğal olarak yetişmekte, 15 tür ise ekilmektedir. En yaygın tıbbi bitkiler Asteraceae (14), Rosaceae (7), Lamiaceae (5) ve Apiaceae (5) familyalarına aittir. En yaygın hazırlıklama şekli dekoksiyondur. Sonuç: Bu çalışmada elde edilen etnobotanik sonuçlar, tıbbi bitkilerin Aziziye ilçesi sakinleri arasında kullanımı hakkında pratik veriler sunmaktadır. Dahası, bu sonuçlar kırsal topluluklar arasında kullanılan, bölgedeki tıbbi bitkilerin, birinci basamak sağlık hizmetleri için önemli bitkisel ilaç kaynağı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu araştırma, bitki esaslı yeni ticari ilaçların iyileştirilmesinde daha fazla bilimsel araştırma için temel bilgi kaynağı olarak kullanılabilir ve genç nesillerde tıbbi bitkilerin geleneksel kullanımı ile ilgili bilgi aktarılmasına olanak sağlayacaktır.

Abstract

Objectives: The present research was conducted to document the usage of medicinal plants, plant parts utilized, and methods of preparation by thepeople living in Aziziye district, situated in the western part of Erzurum.Materials and Methods: The medicinal plant species utilized by local public for remedial aims were collected and identified. The related knowledgeabout conventional herbal medicine was collected, herbarium materials were prepared, and they were deposited in the Herbarium of the Facultyof Science, Atatürk University.Results: A total of 77 medical plants pertaining to 30 families were defined in this research. Amongst these, 62 species grew naturally and 15species were cultivated. The most widespread medicinal plant families were Asteraceae (14), Rosaceae (7), Lamiaceae (5), and Apiaceae (5). Themost widespread preparation was decoction.Conclusion: The ethnobotanical outcomes documented in this study provide practical evidence about the use of medicinal plants among theinhabitants of Aziziye District. Furthermore, the results revealed that the medicinal plants of the region are a major source of herbal drugs forprimary healthcare utilized among the rural communities. This study can be utilized as baseline knowledge for further scientific research to improvenew plant-based commercial drugs, and may transfer the traditional information as regards usage of medicinal herbs to new generation.