Mitik Tasavvurun Siyer Kültürüne Etkileri: Muîniddin el-Miskin’in Meâricü’n Nübüvve fi Medârici’l Fütüvve’si Örneği

Özet

Bu makalede Muînüddîn el-Miskîn’in (ö. 907/1501) Meâricü’n Nübüvve fi Medârici’l Fütüvve adlı siyer eserindeki mitsel motifler incelenmiş, eserin Türkçe çevirisinde meşhuru olan Altıparmak Mehmet’inki esas alınmıştır. Eser diğer siyer kitaplarından farklı olarak Nûr-ı Muhammedî kavramını merkeze almakta, sadece Hz. Muhammed’in hayatını konu edinmeyip kozmolojik konuları mitik tarzda ele almaktadır. Yaratılış konusunun eserin başında mitik anlatımla işlenmesi, Nûr ve diğer başka (kalem, ağaç, kuş-ruh kuşu vb.) sembollerin kozmolojik konuların anlatımında kullanılması esere mitik karakter kazandırmaktadır. Ancak bu mitik nitelik sadece eserin başında değil, Nûr’un ele alındığı bölümlerde de (Miraç, Hz. Peygamberin doğumu vb.) de kendisini göstermektedir. İslam geleneğindeki birçok kavramın arketiplerine değinilmektedir. Eser Türk ve Mezopotamya kültürlerindeki mitik etkiyi barındırması, evrenin varoluşu, yaratılış, doğuş, ölüm gibi anlatımı zor kozmolojik konuları Hz. Muhammed (sav) merkezli ve mitik söylem tarzıyla ele alışı kitlelerin esere olan ilgisini artırmıştır