Harran Ovası topraklarında smektit ve paligorskit oluşumu

Özet

Bu araştırma Harran Ovası topraklarında yaygın oranda bulanan smektit ve paligorskit minerallerinin oluşumu ile kökenini ortaya koymak için yapılmıştır. Smektit ve paligorskit minerallerinin izolasyonu için değişik izolasyon yöntemleri uygulanmıştır. Toprak örneklerindeki paligorskit ve simektit birbirinden ayrılmazken, Fatik kireç kayası kalıntısındaki palgorskit, smektitten ayrılmıştır. Kireç kayasındaki paligorskit minerallerinin boyu 1.00-2.75 pm, eni 0.10-0.20 pm iken, toprak paligorskitinin boyu 0.20-0.75, eni 0.075 pm civarında gözlenmiştir. Fatik kireç kayası kalıntısı 170 ve 210 °C'de kuvvetli endotermik reaksiyon verirken, toprak örneklerinin 150 °C de hafif bir endotermik reaksiyon verdiği saptanmıştır. Kimyasal analizler, Fatik kireç kayası kalıntı paligorskiti ile toprak poligorskitinin benzer olduğuna işaret etmekte ise de DTA, tarama elektron mikroskobu verileri toprak paligorskitinin strüktürel olarak kalıntı paligorskitden farklı olduğunu göstermiştir. Yukarıdaki verilerin ışığı altında, kireç kayasındaki paligorskitin tuzlu çökelme ortamında kararsız hale geçtiği, toprak koşulları altında çözüldüğü ve yeniden günümüz koşullarında kararlı bir paligorskit oluşturduğu ortaya konulmuştur.

Abstract

This investigation was conducted for the determination of the sources of palygorskite and smectite minerals found widely in large proportions in soil series on Harran Plain. Various methods were used for isolating semectite and palygorskite minerals. While palygorskite and smectite were not succesfully separated soil samples, separation was achieved in Fatik limestone residue. While the length of palygorskite minerals was found to.be 1.00-2.75 pm and the width 0.10-0.20pm in limestone, the length and width of palygorskite minerals were found to be about 0.20-0.75pm and 0.075pm, respectively, in soil samples. While Fatik limestone residue had a strong endothermic reaction at 170-210 °C, soil samples reacted only slightly at 150 °C only. Even though chemical analysis indicated that they Were similar, DTA electron microscope data showed that palygorskite obtained from soil samples was structurally different from palyorskite obtained from residue. In light of the above data, it was determined that palygorskite from limestone was unstable in saline settling surrounding and dissolved in soil conditions and formed stable palygorskite in the present conditions.