Mapping secondary forest succession with geographic information systems: A case study from Bulanıkdere, Kırklareli, Turkey

Coğrafi Bilgi sistemleri yardımıyla sekonder orman süksesyonunun haritalanması: bulanıkdere, Kırklareli örneği

Turan SÖNMEZ, Salih TERZİOĞLU, Fatih SİVRİKAYA, Hacı Ahmet YOLASIĞMAZ, Günay ÇAKIR, Emin Zeki BAŞKENT

Özet

Ormanların sahip olduğu tüm fonksiyonların/değerlerin sürdürülebilirliliğini sağlayacak şekilde orman amenajman planlarını geliştirmek önemli ve zor bir süreçtir. Bu süreçte karşılaşılan zorluklardan biri işletme amaçları ile koruma hedeflerini isabetli olarak belirlemektir. Sürdürülebilir orman planlama ve işletmeciliğinde, kompozisyon ve konfigürasyon açısından hedef orman kuruluşu, alternatif işletme faaliyetlerini belirlemek ve işletme amaçları ile koruma hedeflerini gerçekleştirmek için ortaya konmalıdır. Hedef orman kuruluşunun ortaya konmasında vejetasyondaki süksesyon aşamalarının belirlenmesi önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma, biyolojik çeşitliliğin orman amenajman planlarına yansıtıldığı Kırklareli-Bulanıkdere planlama biriminde gerçekleştirilmiştir. Çalışma Dünya Bankası tarafından desteklenen GEF projesinin bir bölümüdür. Sekonder orman süksesyonu aşamaları, 2003 yılında sistematik olarak tespit edilen 639 örnekleme alanında alınan veriler kullanılarak Clements'in yaklaşımına göre belirlenmiştir. Bulanıkdere Planlama Biriminde, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS), Uzaktan Algılama (UA) ve Hava Fotoğrafları (HF) ile süksesyon aşamaları belirlenmiş ve haritaları oluşturulmuştur. Eşleştirilmiş t testi (Paired Samples t), gerçek süksesyon değerleri ile hesaplanan süksesyon değerleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek için uygulanmıştır. Bu iki yöntem arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı % 95 güven düzeyinde ortaya konulmuştur. Elde edilen sonuçlar ormanın klimaks aşamasına doğru gittiğini göstermektedir. Tüm alan süksesyon açısından değerlendirildiğinde, rekabet aşamasındaki alanın oranı % 70.1 iken başlangıç, göç ve yerleşme aşamasındaki alanların toplamı ise sadece % 2.8'dir. Bu sonuçlar alanda antropojenik etkinin varlığını ve farklı üretim tekniklerinin kullanıldığını ortaya koymaktadır. Kesilmeyen ya da zarar görmüş bireyler tek ağaç işletme şeklinde izleyen sekonder orman süksesyonu aşamalarının temel bileşenlerini oluşturabilir. Sayısal veri tabanları; vejetasyonda meydana gelen değişimleri anlamaya imkan sunmakta ve biyolojik çeşitliliğin devamını sağlayacak şekilde optimal karar vermede planlayıcılara yardımcı olmaktadır.

Abstract

Developing forest management plans for sustaining the full range of forest values is a challenging task. One of the difficulties in this process is to set and achieve management objectives, and conservation targets. A sustainable forest management concept requires that a target forest structure (the composition and the configuration) be set before developing alternative management actions for the achievement of management objectives and the conservation targets. In this respect, developing and understanding vegetation succession play important roles in setting the target forest conditions. This study was conducted in the Bulanıkdere Forest planning unit (Kırklareli, Turkey) where the biodiversity-integrated multiple-use forest management planning process is conducted as part of the GEF project. The serai stages of secondary forest succession were determined according to Clements's succession theory by using 639 systematically distributed sample plots in the planning unit in 2003. The secondary forest succession was generated and mapped using a geographic information system (GIS) and remote sensing (RS), along with aerial photographs. The paired samples t-test was used to determine whether or not there were significant differences between estimated and calculated succession values. The difference was not statistically significant at a 95% confidence level. The results indicated that the forest has developed towards the climax stage. Around 70.1% of the area is in the competition stage, while the areas in the nudation, migration, and ecesis stages account for about 2.8%. Results show that anthropogenic disturbances and harvesting techniques have been the major causes of the succession. Under a selective harvesting regime, the trees left uncut or damaged would become the main components of the subsequent forest succession. The spatial database offers excellent opportunities to understand the vegetation dynamics and to help the forest manager in deciding future forest conditions for maintaining biodiversity.