SÖMÜRGE SONRASI BENLĠĞĠ ANLATMAK: ASSIA DJEBAR’IN FANTAZYA’SI

Özet

Bu çalışma, Cezayirli feminist yazar ve film yönetmeni Assia Djebar‟ın Fantazya (1985) adlı otobiyografik/tarihsel anlatısı üzerine yapılan postkolonyal bir okumadır. Fantazya‟da, Djebar farklı türden metinleri biraraya getirir: Fransa‟nın Cezayir sömürgesine dair “resmi” kayıtlarını alarak, farklı katmanlardan oluşan anlatılarla yeniden yazar. Bu anlamda metin üç anlatı düzeyi içerir: Cezayir‟in 1830‟daki yenilgisine dair Fransız askerleri ve gazetecileri tarafından tutulan kronikler; 1950-1960 arasındaki bağımsızlık savaşına katılan Cezayirli kadınların deneyimlerini geriye dönük olarak anlattıkları sözel tarih kayıtları; ve yazarın kendisinin sömürge altındaki Cezayir‟de büyüme deneyimi. Bu çok katmanlı metinde, Djebar hem Cezayirli kadınların Fransız sömürgesine karşı verdikleri bağımsızlık savaşındaki hem de ulus-devlet sürecindeki rolünü temsil etmeyi amaçlar. Ne sömürge dönemi resmi Fransız kayıtları ne de bağımsızlık sonrası ulusalcı retorik kadınların bu süreçteki rolünü hakkıyla teslim etse de, Djebar‟ın kişisel anlatısı ve kadınların sözlü anlatıları, sömürgeci ve ulusçu anlatımların kontrapuanik bir şekilde okunmasına olanak sağlar. Bu makale, Fantazya‟nın bir yandan sömürgeci şiddete diğer yandan da sömürge karşıtı mücadelenin kadınları sessizleştirme sürecine vurgu yaparak, hem resmi sömürgeci paradigmaları hem de bağımsızlık hareketine katılan Cezayirli kadınlara dair patriyarkal okumaları sorguladığını iddia eder.

Abstract

This study presents a postcolonial reading of Algerian feminist writer andfilm director Assia Djebar‟s autobiographical/historical narrative Fantasia An AlgerianCavalcade (1985). In Fantasia, Djebar juxtaposes different kinds of texts with each other:she takes the “official” records of the French colonial conquest of Algeria, which is itself arewriting of a historical fact, and she rewrites it by complicating that narrative by layers ofvoices. The text includes three narrative layers: chronicles of the Algerian defeat of 1830recorded by French soldiers and journalists; oral accounts of rural Algerian women whoretrospectively narrate their participation in the independence struggle during 1950s and1960s; and the author‟s own experience growing up in colonial Algeria. In this multilayeredtext, Djebar aims to represent a vignette of colonial Algeria, women‟s involvementin the independence war against the French colonial power, and women‟s role in the nationbuildingstage afterwards. While the official accounts of the French colonial occupation ofAlgeria and the nationalist rhetoric afterwards do not fully acknowledge the essential roleof women, Djebar‟s personal narrative and the oral histories of women allow the reader tomake a contrapuntal reading of the colonial and nationalist histories. This study makes the argument that by emphasizing the various levels of resistance to colonial violence andsilencing in anticolonial nationalist struggle, Fantasia challenges both the colonial officialparadigms of the Algerian independence movement and the patriarchal understandings ofthe Algerian women who participated in the independence movement.