Kur’an’ın Bazı Odak Kavramlarının Meâllere Yansıtılma Sorunu: “Anlamak İçin Türkçe Kur’an (Meâl)” Adlı Çalışma Örneğinde

The Issues Arising from Translations of Some Key Quranic Concepts: An Exemplary Study “Turkish Qur’an Translation for Understanding”

Özet

Kur’an’ın bazı kelimeleri taşıdıkları anlamlar itibariyle odak kavramlar olarak değerlendirilir. Bu kavramların özelde âyetin anlamını genelde ise ilâhî� mesajı iletmek adına, doğru anlaşılması ve sahip oldukları anlam zenginlikleriyle başka bir dile doğru bir şekilde tercüme edilmesi önemlidir. Söz konusu kavramların yanlış ya da eksik anlaşılması kavramla birlikte âyetin de aynı noksanlıklarla yorumlanmasına neden olur. Makalede, Kur’an’ın salât, rükû‘, secde, hac, zekat ve savm gibi ibadetlerle ilgili bazı odak/kurucu kavramlarının “Anlamak İ�çin Türkçe Kur’an (Meâl)” adlı meâle yansıtılırken yapılan tercüme yanlışlıklarına dikkat çekilmiştir. Çalışma şu sorular etrafında şekillenmiştir: Odak kavramları yorumlamada kişi ne kadar hürdür? Bir Kur’an kavramını anlamlandırma sürecinde yorumcu lafız boyutundan ya da nüzûl ortamından vazgeçebilir mi? Yorum geleneğinin sağladığı elastikiyet yorumcuya kavramları istediği şekilde anlama imkânı sağlar mı? Dilsel ya da tematik kriter gibi bazı sabiteler dikkate alınmadan yapılacak yorumlar kavramların esas anlamlarını belirlemede yeterli olur mu? Daha da ötesi bazı sabiteleri dikkate almadan yapılan yorumlar, tahrif etmeye kadar gider mi? ve benzeri sorulara, meâllerde eksik ve hatalı bir yorum olarak yer verilen bazı kurucu kavramların tahlilleri özelinde cevap aranmıştır. Odak kavramın sembol ve temel yapıtaşı (bulding block) olarak sunulduğu makalede adı geçen meâlden alınan örneklerin mana ve yorum bakımından kavramın mesajını yansıtmadaki hataları değerlendirilmiştir. Kavramların kök ve semantik yapısının dikkate alınmaması, ilk muhatapların kavramlara yüklediği anlamların göz ardı edilmesi ya da kavramın iç ve dış bağlamdan bağımsız olarak tercüme edilmesi gibi nedenler, söz konusu kavramların meâllere yanlış bir şekilde yansıtılmasına neden olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

There are some words in the Qur’an that are considered “focus concepts” based on their meaning. It is important that these key concepts are understood entirely and translated into different languages with their richness of meaning to interpret the verses correctly and convey their divine message to others. If these aforementioned key concepts are understood incorrectly or incompletely, the same deficiencies will be reflected in the interpretation of the verses. In this article, the main focus is to pinpoint the significant mistakes made while reflecting on some of the focus concepts of the Qur’an related to worship such as salat, ruku, prostration, hajj, zakat, and sawm, using the interpretations or translations from “Turkish Qur’an for Understanding”. This study examines these focus concepts by analyzing the answers to the following questions. How much freedom does the person have in interpreting focus concepts? In the process of making the concept of Quran plausible, can an interpreter leave out the linguistics and the reason of the revealed verse in the interpretation? Does the traditional interpretation flexibility allow the interpreter to understand the key concepts as he or she wants? Are interpretations to be made without considering specific criteria such as linguistics and thematics, and would that be sufficient to determine the essential meaning of the key concepts? Moreover, do the explanations made without considering certain criteria cause falsification?Answers were sought for these questions by analyzing some of the key concepts which were included in the incomplete and incorrect interpretations of the verses. At the beginning, the focus concept is presented as the symbol and the basic building block. Then the meaning and interpretations were evaluated by using selected mistakes of sample translation taken from aforementioned title “Turkish Qur’an for Understanding”. It has been concluded that not considering the root and semantic structure of the concept, disregarding meanings imposed by the first interlocutors or translating the concept independently of the internal and external context cause the concepts to be reflected in the translations incorrectly.