Türkçe ˙Için Ba˘glamdan Ba˘gımsız Dil Temsili

Özet

Biçimsel gramerler, yapay zekanın bir dalı olan do˘gal dil i¸sleme alanındaki en önemli geli¸smelerden biridir. Dillerin matematiksel modellerle ifade edildi˘gi bu gramer yapıları 1950’li yıllarda Chomsky tarafından ortaya atılmı¸stır. Dünyada kullanılan pek çok do˘gal dilde bulunma bildiren, ayrılma bildiren, kaynak bildiren öbekler ve isim, sıfat, zarf gibi ortak sözcük sınıfları kullanılmaktadır. Pek çok ortak özelli˘ge ra˘gman özellikle farklı dil ailesinden olan dillerin dil bilgisi kuralları arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Çalı¸smamızda Türkçeyi temsil eden en uygun biçimsel dil kuralları incelenmi¸s ve önerilen gramer kurallarının do˘grulu˘gu farklı derlemler üzerinde sınanmı¸stır. Bu çalı¸sma 2016’da UBMK Bilgisayar Mühendisli˘gi Bölüm Ba¸skanları Toplantısında sunulan “Türkçe Hal Ekleri ve Öbekleri Kapsayan Ba˘glamdan Ba˘gımsız Dil Temsili” çalı¸smamızın [1] geni¸sletilmi¸s ve tüm sözcük türlerini içeren ve tüm cümle yapılarını kapsayan halidir. ˙Ilk çalı¸smadan farklı olarak edatlar ve sıfatlar sözcük tipleri ve içinde isim ve fiil barındıran tamlama yapıları dikkate alınmı¸stır. Bu çalı¸smada isim öbe˘gi kavramı daha detaylı bir ¸sekilde incelenip tanımlanmı¸stır. Alıntılanmı¸s ve eksiltili cümle tipleri ve soru cümleleri çalı¸smaya dahil edilmi¸stir.

Abstract

Formal Grammar which is introduced by Chomsky is one of the most importantdevelopment in Natural Language Processing, a branch of Artificial Intelligence. Themathematical reresentation of languages can be possible using Formal Grammars. Almostall natural languages have word classes such as noun, adjective, verb. In addition to thisone sentence consist of noun phrase and verb phrase. Noun phrase may consist of location,destination and source elements. Despite many similarities between the languages, thereexist important dissimilarities in grammar rules of the languages belonging to differentlanguage families. In our study the most appropriate formal grammar representing Turkishlanguage is investigated. Accuracy of the suggested grammars’ rules is evaluated intwo different corpus. This study is the enhanced version of “Turkish Context FreeGrammar Rules with Case Suffix and Phrase Relation” that was presented on UBMK2016 International Conference on Computer Science & Engineering [1]. Different fromthe first study, this study includes all word and sentence types of Turkish. Adjectives andprepositions are considered. The quoted sentences, incomplete sentences and questionsentences are included. The genitive phrase structures including verbal word are included.In this study, the noun phrases are also defined in detail.