Trakya'nın Güney Batısında Göçebe Evlere Bir Örnek: Güme'ler (Avcı Kulübeleri)

Özet

Araştırmamıza konu olan güme meskenleri, geçici yerleşme şekillerinden biridir. Trakya'nın güneybatısında göl kenarlarında ve bataklık sahalarında 'sazlık-kamışlıklar içerisinde kurulan bu meskenler, avcılık faaliyetinin ortaya çıkardığı mevsimlik yerleşmelerdir. Bilindiği üzere güme (gümele), ülkemizde yaygın olmadığından yeterince tanınmayan ancak çok değişik fonksiyonları olan ve buna göre şekillenen bir yerleşmedir. Nitekim bir tarafı açık yazlik bahçe evi, orman kulübesi, bostanda (kavun-karpuz) yapılan bekçi kulübesi, bağlık ve meyvelikte yapılan ev (Gediz) ve nihayet bizirn incelemeye çalıştığımız avcı kulübesi bunlardan bilinenlerdir. Avcı kulübesi olarak güme; ahşap malzemeden inşa edilmiş, su ve soğuğa karşı katran ile izole edilmiş bir ya da iki avcıyı barındırabilecek büyüklükte, tek odalı basit bir kulübedir. Güme, fonksiyonunu sürdürdüğü kış mevsimi süresince avcılık faaliyetine uygun şekilde planlanmış ve buna göre şekil almış bir meskendir. Güme, aynı zamanda göçebe bir meskendir. Tıpkı çadır, araba, mavna, kayık gibi bir yerden bir yere kolaylıkla nakledilebilmektedir. Havaların soğumaya başladığı Aralık ayında güme meskenleri de göl kenarlarına ve bataklık sahalara taşınmaya başlar. Güme'nin yerleştirileceği konumun seçiminde, sazlıkların gizlenme bakımından önemi kadar, hemen yakınında (av tüfeği menzili) bataklık bitkilerinden yoksun bir su yüzeyinin (yörede ayna adı verilir) bulunması da o derece önemlidir. Çünkü yaban hayvanları (kanatlılar), özellikle karanın karla örtülü olduğu dönemlerde yeterince beslenme ortamı bulamadığı için bu gibi su yüzeylerine akın eder. Dolayısıyla bu iki konum avcının av faaliyetinde bulunabilmesi için güme'sinin yer seçiminde daima dikkate alınır. Avcı, kış mevsimi süresince avın olabileceği ve avlanacağı zamanı, çeşitli olaylara ve hava durumuna göre önceden belirler. Güme'ye de buna göre göç eder. Güme'de genellikle geceleri kalınır. Ancak bu süre bazen bütün bir geceyi, bazen de gecenin herhangi birkaç saatini kapsayabilir. Faaliyet sona erdikten sonra güme meskeni de terk edilir.