Primer İmmün Yetersizlik Hastalıklarına Güncel Yaklaşım

Özet

Primer immnün yetersizlik hastalıkları (PİYH) insan bağışıklık sisteminin değişik bileşenlerindeki bozukluklar sonucu oluşan kalıtsal bozukluklardır. Günümüzde 330’dan daha fazla PİYH tanımlanmıştır ve bunların 320’den fazlasının moleküler (genetik) temelleri bilinmektedir. Primer immün yetersizlikler 9 farklı grupta (antikor-humoral-yetersizlik, kombine (T ve B hücre) immün yetersizlik, doğal/intrensek yetersizlikler, fagositik, kompleman sistem bozuklukları, sendromik immün yetersizlikler, immün disregülasyon hastalıkları, otoenflamatuvar bozukluklar, PİY fenokopileri) incelenebilirler. PİYH grubu içinde primer antikor eksiklikleri en sık rastlanan gruptur ve PİYH’nin yaklaşık yarısından fazlasından sorumludur. Doğuştan primer immün yetersizlikler geç başlangıçlı olarak artan oranda tanınmasına rağmen, tipik olarak yaşamın erken döneminde belirti verirler. Hastalığa yakalananlar klinik olarak genellikle tekrarlayan, ciddi enfeksiyonlar veya değişik otoimmün veya diğer hastalıkları taklit eden klinik tablolarla karşımıza çıkar. Doğuştan immün yetersizliklerin erken teşhisi hastanın özel tedavi merkezlerine yönlendirilmesi, transplantasyonu dâhil en uygun tedavinin bir an önce başlaması ve ve daha uzun yaşam şansı için önem arz etmektedir. Bu yazıda, immün yetersizliği düşündüren tipik klinik bulgular ve/veya enfeksiyonlarla karşılaşan klinisyen için en sık görülen PİYH’lerin araştırılmasında istenecek en uygun laboratuvar incelemeleri genel bir yaklaşım içinde anlatılmaktadır.

Abstract

Primary immunodeficiency diseases (PIDD) are inherited disorders resulting from defects indiverse elements of the human immune system. Currently, more than 330 PIDDs have beendescribed, and the molecular (genetic) bases for more than 320 of them are known. PIDD canbe divided into nine different groups, including antibody (humoral) deficiencies, innate/intrinsic deficiencies, phagocytic system deficiencies, complement component deficiencies, combined (T and B cells) immunodeficiencies, syndromic combined immunodeficiencies, immunedysregulation disorders, autoinflammatory diseases and phenocopies of PIDD. In the PIDDgroup, primary antibody deficiencies are the most common group, and approximately 50% ofpatients with PIDD fall into this group of deficiencies. Congenital primary immunodeficienciestypically appear early in life, although late onset is gradually more identified. Affected patientsusually present clinically with recurrent/ severe infections, or clinical pictures resembling various autoimmune or other diseases. An early diagnosis of congenital immunodeficiencies isnecessary for transfer to specialized medical centers, and prompt commencement of theoptimal treatment, including transplantation and enhanced outcomes. In this review, a generalapproach is described for the investigation of the most common groups of PIDD, outliningthe most appropriate laboratory investigations when the clinician comes across typical clinicalpictures and/or infections suggesting immunodeficiency.