ENGELLİLİĞİ AÇIKLAYAN SOSYAL MODEL NEDİR?

Özet

Klasik bilim anlayışının dayandığı Newton mekaniği ile Descartesın Kartezyen felsefesi, bütünbir doğa bilimlerinin dayanağı olduğu gibi sosyal bilimlerin de bilimsel bir nitelik kazanması içinüzerinde temellenmesi gereken iki önemli varsayım olmuştur. Klasik bilim anlayışına göre insan,çevresinden bağımsız kendi başına bir makine olarak görülmüştür. Engelliliğin tıbbi modelininsosyal model tarafından eleştirilen özelliklerinin dayanağını burada aramak gerekmektedir. Tıbbimodelin engelliliği, özel , normal olmayan , bireysel bir trajedi olarak değerlendirip engelli bireyve onun ailesine odaklanarak geniş toplumsal, ekonomik ve çevresel faktörleri göz ardı etmesi sosyalmodelin temel eleştiri noktaları olmuştur. Sosyal modele göre, birey ile onun geniş toplumsal çevresiarasındaki etkileşimi hesaba katarak engelliliği değerlendirmek gerekmektedir. Böylece engellibireyleri etkileyen sosyal faktörler, engelli sorunlarının kamusal alanda görünürlük kazanması,tartışılması ve iyileştirilmesi amacına yönelik olarak politize edilebilir. Bu makalenin amacı, tıbbimodeli sorunsallaştırarak sosyal bilimlerde sosyal modele göre engelli çalışmaları yapılması yönündefarkındalık yaratmaktır.

Abstract

The classical understanding of science is based on the mechanistic view of Newton and the Cartesianphilosophy of Descartes and at the same time, these two significant assumptions should also be basis ofsocial sciences for acquiring a scientific quality. According to the classical conceptualisation of science,the human being has been seen as a machine independent from his/her environment. This idea isrequired to be looked at for the foundations of the medical model of disability which is criticizedover the social model of disability. The social model criticizes the medical model due to the fact thatthe latter evaluates the disability as a special and/or an abnormal situation, an individual tragedyby focusing on the disabled individual and his/her family but ignoring the broad social, economicand environmental factors. According to the social model, disability should be considered by takingthe interaction between the individual and his/her large social milieu into account. Thus, for makingvisible, discussing, and solving the problems of the disabled in the public sphere, all the social factorscould be politicized. The aim of this article is to raise awareness toward social model in social sciences.