TİRE YALINAYAK HAMAMI RESTORASYONU VE YAPIYA İLİŞKİN YENİ BULGULAR

THE RESTORATION OF TİRE YALINAYAK BATH AND NEW FINDINGS CONCERNING THE BUILDING

Özet

Antik çağlardan günümüze Batı Anadolu’nun en gözde yerleşimlerinden biriolan Tire, Aydınoğulları Beyliği ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıda anıtsal mimarlıkörneği ve iyi korunmuş dokusuyla adeta bir müze-kent niteliğindedir. AydınoğullarıBeyliği döneminde bir süre başkentlik yapan Tire, erken Osmanlı döneminde de öneminikorumuştur. Kentte bu dönemlerden günümüze ulaşan çok sayıda cami, han, hamam,medrese, türbe vb. anıtsal yapı bulunmaktadır. Yalınayak Hamamı, günümüze ulaşabilenhamamların en görkemlilerinden biridir. Yapının 2015-2017 yılları arasında, onaylı rölöve,restitüsyon ve restorasyon projeleri doğrultusunda restorasyonu gerçekleştirilmiştir.Restorasyon çalışmaları sırasında, hamamın Tire’deki Yahudi cemaati tarafından kullanılmışolabileceğini düşündüren bazı verilere ulaşılmıştır. Erkekler kısmı sıcaklığında yer alanarınma havuzu (mikve) ile kadınlar ve erkekler kısmı soyunmalıkları arasındaki girişaçıklığı bu veriler arasındadır. Ayrıca yapının kentteki konumu da bu düşünceyi desteklerniteliktedir. Restorasyon çalışmaları, yapının tüm özgün unsurlarını korumayı hedefleyenbir yaklaşımla gerçekleştirilmiştir. Erkekler kısmına oranla daha fazla tahrip olan kadınlarkısmında yapılan sıva raspaları ve zemin araştırmaları sonucunda, soyunmalık mekânındabir fıskiyeli havuz izine, ılıklık mekânında ise günümüze ulaşamayan tuvaletin giriş açıklığıizlerine rastlanmıştır. Onaylı proje doğrultusunda, yapıya kuzeyden bitişik durumda olanyakın tarihli konutun kaldırılması sonucunda, bu cepheye bitişik beş adet dükkân temelineulaşılmıştır. Dükkân temelleri, konservasyonları yapılarak korunmuştur.

Abstract

As being one of the most attractive settlements of West Anatolia since was antiquity, Tire is a kind of museum-town with its monumental architecture samples and well preserved urban fabric belonging to the period of Aydınoğulları Emirate and Ottoman Empire. After being the capital of Aydınoğulları Emirate for some time, the city also kept its importance in the early Ottoman Period. In the town, there are many extant monumental structures such as mosques, inns, baths, madrasas and tombs belonging to those periods. Yalınayak Bath is one of the most magnificent baths that survive until today. Especially the section for men attracts the attention with its eight iwan temperature. The restoration implementation of the building was made between 2015 and 2017 in accordance with the approved building survey and projects of restitution and restoration. During the restoration implementation, new findings such as the pool (mikveh) situated in the section of men, and the inlet opening between dressing rooms of men and women have pointed out that bath could have been used by Jewish community of Tire. Besides, the location of the building in the town supports this idea. The restoration was done with an approach aiming to preserve all unique factors of the building. As a result of the parget dreadlocks and on the ground surface of the section of women which is more damaged compared to the section of men, traces of a fountain pool in the dressing room and the inlet opening of a toliet that does not exist today, were encountered. In accordance with the approved restoration project, the house adjacent to the north facade of the bath was removed and the foundations of five stores were revelaed. The foundations of these stores were strenghened and conserved.