Dergiler / Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 44
MURAT TEPE VE MURAT HÖYÜK KAZILARI IŞIĞINDA DOĞU ANADOLU ÖLÜ GÖMME GELENEKLERİ ÜZERİNE YENİ GÖZLEMLER: İKİ YENİ URARTU TOPRAK MEZARI
- Sayfa
- 1–14
- DOI
- —
Özet
Bu çalışma, 2018 yılında Murat Tepe’de ve 2019 yılında Murat Höyük’te gerçekleştirilen kurtarma kazıları sonucunda ortayaçıkarılan iki adet toprak mezarı ve bu mezarlara bırakılan hediyeleri tanıtır. Yerleşimler, Kalehan Genç Enerji A.Ş. tarafındanyapılan Aşağı Kaleköy Barajı su tutma havzası içerisinde yer almaktadır ve Bingöl’ün ilk sistemli arkeolojik kazılarıdır. MuratTepe’de Orta Çağ ve Orta Demir Çağı/Urartu Krallık Dönemi’ne tarihlendirilen iki tabaka ortaya çıkarılmıştır. Murat Höyük’teOrta Çağ, Orta Demir Çağı/Urartu Krallık Dönemi, Erken Demir Çağı ve Erken Tunç Çağı’na tarihlendirilen dört tabaka ortayaçıkarılmıştır. Murat Tepe’de bir adet ve Murat Höyük’te bir adet olmak üzere yerleşim içerisinde toplam 2 adet toprak mezarele geçmiştir. Mezarlar, Orta Demir Çağı/Urartu Krallık Dönemi’ne tarihlendirilmektedir. Yeni ortaya çıkarılan bu iki toprakmezara bireyler, toprağa hafif bir çukur kazılarak yerleştirilmiştir. Bireyler yaşarken kullandığı eşyalar ile birlikte gömülmüştür.Dönem içerisinde toprak mezarlar halk mezarı olar ak da isimlendirilmiştir. Mezar hediyesi olarak hem metal, hem de pişmiştoprak eserler birlikte ele geçmiştir. Her iki mezarda da ortaya çıkarılan iskeletler tahrip olmuştur. Mezarlar, Doğu Anadolubölgesinde yer almakta ama yaklaşık MÖ 9-7 yy arası hüküm süren Urartu Krallığının merkezinden uzaktadır. Yerel mimariiçerisinde ele geçmeleri ve metal hediyelerin yerel Urartu sanatı hakkında bilgi vermesi açısından da önemlidir. Murat Tepe veMurat Höyük’te hediyeleriyle birlikte ortaya çıkarılan bu yeni iki toprak mezarın, Urartu dönemi ölü gömme geleneklerine yenibir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Abstract
This study introduces the two new type of soil graves with grave goods recovered from the rescue excavations of Murat Tepe and Murat Höyük conducted in 2018 and 2019. Both two settlements are the first systematic archaeological excavations of Bingöl and placed in Aşağı Kaleköy Dam water catchment constructed by Kalehan Genç Enerji A.Ş. Murat Tepe excavations identified two levels which were attested to the Middle Age and Middle Iron Age / Urartu Kingdom. Additionally, Murat Höyük excavations revealed four levels attested to the Middle Ages, the Middle Iron Age / Urartu Kingdom Period, the Early Iron Age and the Early Bronze Age. A total of two soil graves were found at Murat Tepe and Murat Höyük. These graves are dated to the Middle Iron Age / Urartu Kingdom Period. Individuals were buried in slightly dug shallow pits on soil with grave goods which were thought to be personal belongings when they live. Both metal and terracotta artefacts were recovered from the burials as grave gifts. The skeletons were unrecovered in both graves which have been badly destroyed. These settlements are so far from the centre of the Urartian Kingdom, which ruled between 9-7 century BC in the Eastern Anatolia. The metal gifts revealed in architecture are also important to provide information about the local Urartian art. It is thought that these two soil graves recovered with their gifts at Murat Tepe and Murat Höyük will make a new contribution to the burial customs of the Urartian period of Eastern Anatolia.