Aşıkpaşazade Târihi'nde Osmanl Hâkimiyet Söylemi ve Terminolojisi

The Ottoman Sovereignty Discourse and Terminology in the Âşıkpaşazâde Târihi

Özet

Tarihsel incelemelerde kullanÖlan disiplinler arasÖ yaklaûÖm, ûüphesiz,araûtÖrmacÖya ilgi dönemin zihniyetini derinlemesine ve bütünsel olarakanlamada imkânlar evreni sunar. Bununla beraber, ûiir, destan, ilâhi gibiOsmanlÖ tarihi kaynaklarÖ, araûtÖrmacÖlarÖn dikkatini yeterinceçekmemektedir -önemli bir kronikte yer alÖyor olsa dahi. DolayÖsÖylaOsmanlÖ kronikleri genellikle içerisindeki nesir baølamÖnda çalÖûÖlÖr. OysaOsmanlÖ kroniklerindeki ûiirler ve diøer edebî unsurlar, tarih yazÖcÖlÖøÖ,zihniyet ve farklÖ tarihsel meseleler hakkÖnda çok ûey söyleyebilir. Galiba,içerisinde bir beyit barÖndÖrmayan hiçbir Ortaçaø ùslâm ve OsmanlÖkaynaøÖ yoktur. Bu baølamda -diøer OsmanlÖ yazÖlÖ kaynaklarÖ gibibilinenilk OsmanlÖ kroniklerinden, ÂûÖkpaûazâde Târihi içerisinde birçok beyit barÖndÖrmaktadÖr. ÂûÖkpaûazâde'nin kroniøindeki beyitleri -nesirin yanÖ sÖra- OsmanlÖ hâkimiyet söylemi ve terminolojisini arar birgözle inceledik. ùncelediøimiz periyodlar Osman ve Orhan Gâzi'ninhâkimiyetleridir. Tespit ettiøimiz terimler, tarihsel baølamÖnda anlaûÖlmayaçalÖûÖldÖ. Bunun yanÖnda her bir terimin önemini anlamak amacÖyla,niceliksel muhteva analizi metodunu kullandÖk. Sonuçta konuyla ilgilienteresan tarihsel verilere ulaştık.

Abstract

Interdisciplinary approach which is used in historical studies,undoubtedly provides an universe of possibilities that allows scholar tounderstand the worldview of the related period profoundly andholistically. However, the Ottoman historical sources, like poems, epicsand hymns do not attract scholars' attentions adequately -even, theywere given place in a major chronicle. Therefore, the Ottoman chronicles, are generally studied in the context of prose in them.Whereas, the poems and other literary elements in the Ottomanchronicles, could tell so much about historiography, worldview anddifferent historical issues. Presumably, there is no Medieval Islam andOttoman resource which has not got a verse in. In this context,ÂûÖkpaûazâde Târihi, which is the one of the first known Ottomanchronicles contain a lot of verses -like other Ottoman written resources.We examined the verses -beside the prose- which in ÂûÖkpaûazâde'schronicle with the seeking eyes for the Ottoman sovereignty discourseand terminology. The periods which we examined are the rule of Osmânand Orhân Gâzi's. Every term which we detected, was tried tounderstand in its historical context. Besides this, to realize theimportance of the terms, we use quantitative content analysis method.Eventually, we reach interesting historical datum about the issue.