Türkiye'de Stratejik Planlamanın Kuruluş Süreci Üzerinden Planlamada Dönüşümün Çözümlenmesi

The Analysis of the "Transformation of Planning": The Formation Process of the Strategic Planning in Turkey

Özet

Çalışmanın amacı kalkınma planlamasından stratejik planlamaya dönüşüm sürecinin neden ve nasıl gerçekleştiğini araştırmaktır. Literatürde varolan, planlamanın teknik özelliklerine vurgu yapan çalışmalar ise neden ve nasıl sorularına yanıt verememektedir. Bu nedenle çalışmada stratejik planlamanın doğuş ve gelişimini tarihsel ve toplumsal koşulları içinde analiz etmeye olanak sağlayacak bir yöntemsel tercihe gidilmiştir Bu soru ve yöntemsel tercih ile yola çıkan çalışmada, Türkiye'de 1980 sonrası süreçte,planlamanın dönüşümünün tarihi; Milliyet Gazetesi arşivi, dönem raporları ve TBMMtutanakları gibi birinci el kaynaklardan aktarılacaktır. Bu süreç bir yandan kalkınmaplanlamasının tasfiyesine, bir yandan da stratejik planlamanın kuruluşuna ev sahipliğiyapmaktadır. Maddi ve ideolojik zemini kaybolan kalkınma planlaması tasfiye edilirken;stratejik planlama, küreselleşme-finansallaşmaya dayanan birikim sürecinde yönetimbiçiminin bir işlevi olarak doğmuş; toplumsal çatışma süreçleri içerisinde gelişmiştir.Stratejik planlamanın içeriği ve yönetsel özellikleri de bu siyasal süreç içerisindeşekillenmiştir.Çalışma kapsamında, stratejik planlamanın kalkınma planlamasından bir kopuş yarattığıiddia edilmiştir. Bu kopuş planlamanın aldığı biçimsel özellikler, ölçek, aktör, süreç vb.üzerinden ortaya çıkarılmıştır. Ne var ki, söz konusu biçimsel özellikler planlamanın biryönetsel biçim olarak niteliksel dönüşümünün birer çıktısıdır: planlamanın dönüşümü,planlamadan politika planlamasına dönüşüm olarak soyutlanabilir.

Abstract

The main purpose of this article is to explore how and why the transformation of planning from development planning to strategic planning took place. The comparative analysis of the technical properties of development planning and strategic planning is better than nothing but does not support the how and when questions? Therefore, methodology in which the formation and the development of strategic planning in Turkey analyzed in its social realm within its historical aspects is utilized.The history of transformation of planning in Turkey after 1980s is developed with the help of the first-hand sources such as Milliyet Newspaper Archive, reports, and minutes of meetings of Turkish Grand National Assembly. It is seen that 1980s hosts both the process of the dissolution of development planning together with its material and ideological basis and the formation of strategic planning. The historical and social characteristics of planning appear in this historical analysis. In this respect, strategic planning is claimed to be formed as a function of administrative form of capital accumulation process in financial globalization era. In fact, strategic planning is formalized within the conflictual nature of class relations of mode of production/ capital accumulation process. The nature and form of planning is shaped in this political process.Strategic planning is admitted to make a severe split from development planning. This formal split is evident in the transformation of characteristics of planning in terms of scope, scale, actors of planning, etc. Nevertheless, all those characteristics are outcomes of the transformation of the nature of planning as an administrative process: The transformation is admitted to be abstracted as the transformation of planning to policy planning.