Kireçli topraklardaki inorganik fosfor fraksiyonlarının yarayışlı fosfora katkıları ve bazı toprak özellikleri ile ilişkileri

Relationship between some soil characteristics and contribution on available phosphorus of inorganic phosphorus fractions in calcareous soils

Özet

Amaç: Çalışmada, Doğu Anadolu bölgesinde yaygın olarak görülen Mollisol ve Entisol olarak sınıflandırılan toprak profillerinde inorganik fosfor fraksiyonlarının miktar ve dağılımlarının belirlenerek, bunların toprak özellikleri ve biri birleri ile ilişkilerinin belirlenerek, inorganik fosfor fraksiyonlarının bitkiye yarayışlı toprak fosforuna katkılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem ve Bulgular: Kireçli ve hafif alkalin reaksiyonlu toprakların, toplam fosfor miktarları 280-1713 mg kg-1 arasında, ortalama 713 mg kg-1 olarak saptanmıştır. Toplam fosforun ortalama % 80.9’unu oluşturan ve bu topraklarda birinci sırada bulunan fosfor fraksiyonu olarak belirlenen kalsiyuma bağlı fosfatlar (Ca-P) 163.2- 951.1 mg kg-1 arasında belirlenmiştir. Ca-P’ den sonra bu topraklarda miktar olarak ikinci sırayı alan hapsedilmiş fosfatlar (CDB-P) 2.07-105.6 mg kg-1 arasında, üçüncü olarak ise ilk ekstraksiyon sırasında karbonatlar tarafından tutulan fosfatları (CB-P) 0.76-52.83 mg kg-1 arasında bulunmuştur. Dördüncü ve son sırada ise hapsedilmemiş alüminyum ve demir fosfatlar (Al-P+Fe-P) 0.09-5.0 mg kg-1 arasında bu topraklarda en az miktarlarda bulunan fosfor fraksiyonları olarak bulunmuştur. Genel Yorum: Özetle, bu topraklarda inorganik fosfor fraksiyonlarının miktarlarına göre bulunma sırası CaP>CDB-P>CB-P>Al-P+Fe-P olarak belirlenmiştir. Çalışmanın Önemi ve Etkisi: Bu topraklarda bitkiye yarayışlı fosfora (Olsen-P), hapsedilmemiş alüminyum ve demir fosfatlar (AI-P+Fe-P) ve hapsedilmiş fosfatlar (CDB-P) olmak üzere iki fraksiyonun katkıyı yaptığı belirlenmiştir.

Abstract

Aims: The aim of this study is to determine the amount and distribution ofinorganic phosphorus fractions in soil profiles classified as Mollisol andEntisol, which are common in the Eastern Anatolian region, and todetermine their soil properties and their relationships with each other, andto evaluate the contribution of inorganic phosphorus fractions to availablesoil phosphorus (Olsen-P).Methods and Results: The total amount of phosphorus in these soils withcalcareous and slightly alkaline reactions has been determined as 280-1713 mg kg-1 and an average of 713 mg kg-1. Ca-P’, which make up anaverage of 80.9% of the total phosphorus and which are determined as thefirst phosphorus fraction in these soils, have been determined between163.2-951.1 mg kg-1. The occluded phosphates (CDB-P), which rank secondin quantity in these soils after Ca-P2, are between 2.07-105.6 mg kg-1, andthirdly, phosphates (CB-P) held by carbonates during the first extractionare 0.76-52.83 mg kg-1. In the fourth and last row, nonoccluded aluminumand iron phosphates (Al-P + Fe-P) were found as the least amount ofphosphorus fractions in these soils between 0.09-5.0 mg kg-1.Conclusions: In summary, the order of inorganic phosphorus fractions inthese soils was determined as Ca-P> CDB-P> CB-P> Al-P+Fe-P.Significance and Impact of the Study: It was determined that two fractionscontribute to phosphorus (Olsen-P), nonoccluded aluminum and ironphosphates (AI-P + Fe-P) and occluded phosphates (CDB-P) in these soils.