TÜRK EFSANELERİNİN DEĞERLER EĞİTİMİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ

Özet

Değerler, iyi ile kötü davranışlar arasında ayrım yapılmasına olanak sağlayan kabuller ve inançlardır. Bu nedenle bireyin davranışlarına rehberlik eder. Toplumlar, edindikleri bu değerleri tarihsel süreç içerisinde sonraki kuşaklara aktarma amacı taşır. Sağlıklı bir toplumun devamlılığında büyük önem taşıyan bu değerlerin bireylere aktarılmasında ilk görev ailelere düşerken ailelerden sonra okullara büyük sorumluluklar düşmektedir. Okullarda bireylere değerleri aktarma süreci, özellikle yazınsal metinler aracılığıyla yapılır. Bu değerlerin aktarılma durumu Türk edebiyatında asırlardır masallar, fıkralar, halk hikâyeleri ve efsaneler aracılığıyla yapılmaktadır. Bu çalışmada Özeren (2010) tarafından 10 ayrı kitapta derlenen Türk Dünyası Efsaneleri, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan incelemede; sevgi, saygı, yardımseverlik, dayanışma, dürüstlük, vatan sevgisi, çalışkanlık, estetik ve sağlıklı olma gibi değerlere alanyazında yapılan incelemelerle benzer bir şekilde yeterli ölçüde yer verildiği; buna karşın misafirperverlik, aile birliği, adil olmak, hoşgörü, bağımsızlık, barış, sorumluluk, duyarlılık, bilimsellik, özgürlük ve temizlik gibi değerlere efsanelerde daha az yer verildiği tespit edilmiştir

Abstract

Values are assumptions and beliefs that allow discrimination between good and badbehavior. In this respect, values are guidance for individual behavior. Communities aim totransfer values to the next generations in the historical process. First, responsibility oftransferring these values to individuals lies with families, after families schools areresponsible. In schools, values are transferred to students through literary texts. Values aretransferred through tales, anecdotes, folk tales and legends in Turkish literature forcenturies.In this study, Turkish Legends, compiled in 10 separate books by Özeren (2010), wereexamined through document review method, one of the qualitative research methods.Thefollowing values are determined to be included in Turkish Legends; values such as love,respect, benevolence, solidarity, honesty, patriotism, diligence, aesthetic and health aredetermined to be included sufficiently in legends, whereas values such as hospitality, familyunity, fairness, tolerance, independence, peace, responsibility, sensitivity, scientific values,freedom and cleaning are found to be less in legends.