"TARIHÎ EMANETIN TAŞIYICISI"NIN IZINDE: SÂMIHA AYVERDI VE MODERNLEŞME-GELENEK EKSENINDE KADIN

O N T H E T R A C K O F " T H E B E A R E R O F H I S T O R I C A L T R U S T " : SÂMİHA AYVERDİ AND THE WOMAN IN THE AXIS OF MODERNISATION AND TRADITION

Özet

Türkiye'de muhafazakârlık alanında yapılan çalışmalar son yıllarda hız kazanmış olmakla birlikte muhafazakârlığın başat konuları daha çok erkek muhafazakâr kalemlerin yazıları üzerinden incelenmektedir. Kadın muhafazakâr dünyasına fazlaca yer ayırmayan bu çalışmalar, kadın bahsinde, ağırlıklı olarak erkek muhafazakâr aydın perspektifini vermekle yetinerek tartışmanın önemli bir boyutunun eksik kalmasına sebep olmaktadır. Bu çalışma, kadın muhafazakâr bakış açısıyla kadın ve modernleşme konularının ele alınışını irdeleyerek bu eksiği gidermeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Türk muhafazakârlığının tarih, gelenek, tasavvuf, ahlâk ve estetik odaklı mühim damarlarından birini temsil eden Sâmiha Ayverdi'nin modernleşme ve medeniyet değiştirme gibi dönüşüm süreçleri çerçevesinde kadın meselesine yaklaşımı analiz edilmektedir. Çalışmada, Ayverdi'nin "bir irfan ve medeniyet âbidesi" olarak nitelendirdiği "kadın"ı, eski-yeni / Doğu-Batı tartışmasında nerede ve nasıl konumlandırdığı özellikle modernleşme ve medeniyet değiştirme meseleleri çerçevesinde ortaya konmaktadır.

Abstract

The number of studies on conservatism has been on the rise recently in Turkey. A majority of these studies analyses the main issues of conservatism by concentrating on the works of male conservative thinkers and thus do not give much space to the world of female conservatives. Focusing on the women's issues through the prism of male conservative intellectuals imposes a serious limitation in the debates. This study aims to overcome this limitation by scrutinizing the women's issues and modernization through the prism of a female conservative. To do so, as the representative of a key strand of Turkish conservatism focusing on history, tradition, Sufism, morality and aesthetic, it analyses Sâmiha Ayverdi's approach to the women's issues within the framework of transformation processes such as modernization and civilization change. The study examines where and how Ayverdi placed the woman, whom she defined as "the monument of wisdom and civilization", in the old vs. new / East vs. West debates with reference to modernization and issues concerning civilization change.