KENT VE İMGE: TELEVİZYON DİZİLERİNDE GAZİANTEP SİMÜLASYONU

Özet

İletişim teknolojilerine bağlı olarak gelişen medya araçları, kültürel algıların ve tüketimin şekillenme sinde belirleyici rol oynar. Televizyon, erişilebilirlik ve yaygınlık bakımından bu süreçteki en etkili araçlardan birisidir. Bu makalenin konusu, medyada üretilen gerçekliği açıklamak için kullanılan simülasyon kavramı et rafında, televizyon dizilerindeki Gaziantep kent imgeleridir. Kent halk bilimi çalışmalarında imge odaklı konu lar, uygulamalı halk bilimi çerçevesinde ele alınır. Bununla birlikte kültürün paylaşım ve dolaşımında kitle iletişim araçlarının önemli payı vardır. Bu bağlamda kentlerle ilgili algıların şekillenmesinde, medyada ön plana çıkarılan unsurlar belirleyici olur. Simülasyon kavramı, medyanın sosyo-kültürel ve politik etkilerini ortaya koyarken yeniden üretilen gerçekliği tanımlamak için kullanılır. 20. yüzyılda, görüntüye dayalı gücünün fark edilmesiyle birlikte iletişim boyutu geri plana atılan televizyon, eğlence endüstrisinin bir aracına dönüşür. Tür kiye’de 1990’lardan itibaren çok kanallı yayın hayatına geçişle televizyon yapımlarının çeşitliliği artmıştır. Te levizyon dizileri, ulusal ve uluslararası ölçekte kentlerin tanıtımının sağlandığı yapımlardan birisidir. Bu tür tanıtımlar sayesinde başta kültür turizmi olmak üzere çeşitli alanlarda televizyon dizilerinin etkilerinden söz etmek mümkündür. Makalede, Gaziantep temalı televizyon dizilerinde izleyiciye sunulan Gaziantep kent im gelerini bu çerçevede ele alıp değerlendirmek amaçlanmıştır. Örneklem olarak Zerda, Yabancı Damat, Ezo Ge lin, Karagül, Karayılan, Gülperi, Güvercin ve Benim Adım Melek dizileri seçilmiş ve bu yapımlar içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Farklı televizyon kanallarında aynı yayın dönemi içerisinde birden fazla Gaziantep temalı dizinin yer aldığı görülmektedir. Ele alınan sekiz diziyle ilgili bilgiler ve dizilerde kullanılan göstergeler makalede tablolar halinde karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Yapılan incelemede mekânsal ve kültürel gösterge lerin televizyon dizilerinde kent imgesi olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. İncelemede elde edilen veriler kül türel mekân, meslekler/el sanatları, geçiş dönemleri, mutfak kültürü, giyim-kuşam, müzik ve ağız özelliği şek linde tasnif edilmiştir. Gaziantep temalı televizyon dizilerinde maddi kültür unsurlarının, törensel uygulamaların ve mutfak kültürünün ağırlık olarak yer aldığı gözlemlenmiştir. Kent merkezindeki Gaziantep Kalesi, Bakırcılar Çarşısı, Bey Mahallesi, Zincirli Bedesten, Kır Kahvesi, hanlar, tarihî camiler ve konaklar dizilerde kullanılan kültürel mekânlardır. Yörede geçmişten bugüne varlığını sürdüren meslekler ile bakırcılık, kutnuculuk, sedef çilik, dokumacılık gibi el sanatları dizilerde uygulamalı örnekler şeklinde verilmiştir. Mutfak kültürü içerisin deki gelenekler, çeşitli araç-gereç, yiyecek ve içecekler, tatlılar ile bunların yapımı dizilerde gösterge olarak kullanılmıştır. Bu durum somut olmayan kültürel miras farkındalığının oluşmasına katkı sağlamaktadır. Doğum, evlenme ve ölüm çevresindeki törensel uygulamalar dizilerde yaygın olarak gösterilmiştir. Ancak bu uygula maların bir kısmı Gaziantep’teki güncel kent hayatı içerisinde geçerliliğini kaybetmiştir. Dizilerde yöresel gi yim-kuşam, müzik ve ağız özelliği unsurlarına az yer verildiği tespit edilmiştir. Gaziantep temalı televizyon dizilerinde kültürel mirasın ön plana çıkarıldığı bir kent imgesi ağı kullanılmaya çalışılmıştır. Makalede, tele vizyon dizilerinde kentin bugünkü kültürel yapısına kısmen uyum sağlayan kısmen de bununla çatışan bir Ga ziantep simülasyonu oluşturulduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract

Media tools that develop depending on communication technologies play a decisive role in shaping cul tural perceptions and consumption. Television is one of the most effective tools in this process in terms of accessibility and prevalence. The subject of this article is the city images of Gaziantep in television series around the concept of simulation used to explain the reality produced in the media. In urban folklore studies, image oriented subjects are handled within the framework of applied folklore. However, mass media have an important role in the sharing and circulation of culture. In this context, the elements highlighted in the media are decisive in shaping the perceptions about cities. The concept of simulation is used to describe the reproduced reality while revealing the socio-cultural and political effects of the media. In the 20th century, with the realization of its image-based power, television, whose communication dimension was put into the background, turns into a tool of the entertainment industry. With the transition to multi-channel broadcasting life in Turkey since the 1990s, the diversity of television productions has increased. Television series is one of the productions in which cities are promoted on a national and international scale. Thanks to such promotions, it is possible to talk about the effects of television series in various fields, especially in cultural tourism. In this article, it is aimed to evaluate Gaziantep city images presented to the audience in Gaziantep-themed television series within this framework. The TV series Zerda, Yabancı Damat, Ezo Gelin, Karagül, Karayılan, Gülperi, Güvercin and Benim Adım Melek have been selected as samples and these productions have been analyzed by content analysis tech nique. It is seen that there are more than one Gaziantep themed series in the same broadcasting period on dif ferent television channels. Information about the eight series discussed and the indicators used in the series are given comparatively in tables in the article. In the examination, it isidentified that spatial and cultural indicators are used as city images in television series. The data obtained in the study have been classified as cultural space, professions/handicrafts, rites of passage, culinary culture, clothing, music and dialect. It is observed that ele ments of material culture, ceremonial practices and culinary culture take place predominantly in Gaziantep themed television series. Gaziantep Castle, Bakırcılar Bazaar, Bey Mahallesi, Zincirli Bedesten, Kır Kahvesi, inns, historical mosques and mansions in the city center are the cultural venues used in the TV series. Occupa tions that have survived in the region from past to present and handicrafts such as copper making, kutnu making, mother-of-pearl and weaving are given as practical examples in the series. Traditions in the culinary culture, various tools, food and beverages, desserts and their production have been used as indicators in TV series. This situation contributes to the formation of intangible cultural heritage awareness. Ceremonial practices around birth, marriage, and death are widely shown in the series. However, some of these practices have lost their validity in the current urban life in Gaziantep. It is determined that the elements of local clothing, music and dialect are given little place in the TV series. In Gaziantep-themed television series, a city image network has been tried to be used in which cultural heritage is highlighted. In the article, it is concluded that a Gaziantep simulation is created in television series that partly adapts to the current cultural structure of the city and partly conflicts with it.