V. PROPP’UN MASALIN BİÇİMBİLİMİ YAKLAŞIMI BAĞLAMINDA “KARA-TAVUK” ADLI MASALIN ÇÖZÜMLENMESİ

RESOLVING THE FOLKTALE “KARA-TAVUK” WITHIN THE CONTEXT OF V. PROPP’S FOLKTALE MORPHOLOGICAL APPROACH

Özet

Geçmiş yaşantıları günümüze taşıyan masallar, içinde barındırdığı olağanüstü kişiler ve olaylar nedeniyle her ne kadar çocuklara sesleniyor gibi görünse de genç yaşlı tüm kuşaktan insanların ilgisini çekmeyi başaran bir türdür. Masallar bir yandan dil gelişimine katkı açısından, öte yandan düş gücünü geliştirme ve değer eğitimi verme bakımından eğitsel nitelik gösterirler. Bu nitelikleri dolayısıyla masallar üzerinde çalışmak önem taşımaktadır. Propp (2018), “Masalın Biçimbilimi” adlı yapıtında masalları inceleyerek ortak 31 işlev saptamış, bu işlevler kullanılarak masalların çözümlenebileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada Propp tarafından geliştirilen bu masal çözümleme yöntemiyle Boratav tarafından derlemesi yapılan “Kara-Tavuk” adlı masal çözümlenmiştir. Veriler içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilmiştir. Çözümleme sonucu Kara-Tavuk masalının çift hareketten oluşan bir masal olduğunu göstermektedir. Propp’un masal sınıflandırmasında iki hareket de “ne H-J’den ne de M-N’den geçen gelişme” sınıfındadır. Masalda, 31 işlevden 17’sinin bulunduğu saptanmıştır. Masalın Propp’un sözünü ettiği işlevlere uygun olduğu görülmüştür. Toplumsal, kültürel ve eğitsel öneme sahip masalların daha çok incelenmesine ve masalların çocuklara doğru ve sağlıklı bir biçimde aktarılmasıyla kültürel değerlerin gelecek kuşaklara taşınmasına gereksinim vardır. Ülkemizde bu tür masal çözümleme çalışmalarına daha çok yer verilmesi gerekmektedir. Propp’un Rus masallarında belirlediği ortak işlevler gibi Türk masallarında da ortak işlevlerin belirlenmesi geleneksel kültürümüz, edebiyatımız ve ana

Abstract

Passing old experience to today’s life, including extraordinary people and events, folktales, which seem to be addressed to children, are a genre that can draw attention of people of all ages. Tales are educational in terms of contributing to language development, developing imagination, and providing value education. In his book, “Morphology of the Folktale”, Propp (2018) put forward that by analyzing extraordinary folktales, there are common 31 functions and extraordinary folktales can be resolved by using these functions. In this study, with the help of folktales resolving technique, “Kara-Tavuk” compiled by Boratav is resolved. The data were evaluated through content analysis. This tale is double movement. In Propp's tale classification, both movements are in the “development through neither H-J nor M-N” category. In the tale, it was found that 17 of the 31 functions were found. It has been observed that the tale is in accordance with the functions Propp mentioned. Cultural values should be transferred to future generations by transferring tales of social, cultural, and educational importance to children. Determining the functions of Turkish folktales such as the common functions determined by Propp in Russian folktales will be beneficial for our culture, literature, and mother tongue.