İLKOKUL DÖRDÜNCÜ SINIF TÜRKÇE VE SOSYAL BİLGİLER DERS KİTAPLARINDA TOPLUMSAL DUYARLILIK

SOCIAL SENSITIVITY IN PRIMARY SCHOOL 4TH GRADE TURKISH AND SOCIALSTUDIES TEXTBOOKS

Özet

Bu araştırmanın amacı toplumsal duyarlılığın en fazla olduğu dersler arasında yer alan Türkçe ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarını incelemek ve bu kitaplarda toplumsal duyarlılık konusuna nasıl yer verildiğini belirlemektir. Ders kitapları değişen dünyada hala önemini korumaktadır. Bu kapsamda bu çalışmada ders kitaplarının incelenmesine önem verilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2019-2020 akademik öğretim yılında ilkokul dördüncü sınıflar için kullanılmakta olan Türkçe ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarında toplumsal duyarlılığa yer verilme durumunun değerlendirildiği araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi altında yer alan tümevarımsal içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Toplumsal duyarlılığın kitaplarda ne oranda yer aldığı kültürel duyarlık, çevresel duyarlık, sivil ya da medeni duyarlık boyutlarında incelenmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe ders kitabında Sosyal Bilgiler ders kitabına göre toplumsal duyarlılığa daha az yer verildiği, verilen toplumsal duyarlılık örneklerinin ise ağırlıklı olarak düşünme soruları ve etkinlikler ile sınırlı kaldığı görülmektedir. Toplumsal duyarlılığa ilişkin sahip olunması gereken becerilerin farklı çeşitlerine ise daha çok Sosyal Bilgiler ders kitabında yer verilmektedir. Sosyal Bilgiler ders kitabında her temada toplumsal duyarlılığın farklı boyutlarına yer verilirken, Türkçe ders kitabında bu boyutlara yer verilmediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre toplumsal duyarlılığa ilişkin vurgular Türkçe ders kitabında konu değerlendirme etkinliklerinin yanı sıra metin içerisinde de verilmelidir. Ayrıca, farkındalık bilincini oluşturmaya yönelik becerilere metinler içerisinde yer verilmesi ve Türkçe kitabının bu açıdan uygun metinler ile zenginleştirilmesi önerilebilir. Toplumsal duyarlılığın önemi dikkate alındığında Sosyal Bilgiler ders kitabında ayrı bir tema olarak toplumsal duyarlığa yer verilmesi önerilebilir

Abstract

The aim of this research was to examine both Turkish language and Social Studies textbooks, which were among courses that most emphasized social sensitivity, to determine how social sensitivity was included within these textbooks. Since textbooks maintain importance in the changing world, they were chosen as the subject of investigation in this study. Thus, Turkish language and Social Studies textbooks recommended by the Turkish Ministry of National Education for use in the fourth grade of primary school during the 2019-2020 academic year were evaluated. The inductive content analysis method, which is an area of document review, was used as a qualitative research methodology. The extent of social sensitivity in textbooks examined in terms of cultural sensitivity, environmental sensitivity, and civil sensitivity was shown in the research findings. It was determined that less attention was given to social sensitivity within Turkish language textbooks in comparison to the Social Studies textbooks, and that examples of social sensitivity were mostly limited to thinking questions and activities. Different types of skills that should be possessed by students regarding social sensitivity were most often included in the Social Studies textbooks. While Social Studies textbooks did have different dimensions in each theme, it was determined that these dimensions were not included within the Turkish language textbooks. It is recommended that emphasis on social sensitivity be provided in various texts rather than only in the evaluation activities of Turkish language textbooks. It is also suggested that skills to create awareness be included within other Turkish books and texts to enrich these literature sources. When considering the importance of social sensitivity, it is recommended that social sensitivity also be included as a separate theme within Social Studies textbooks