Alıbaltalu laterıt yatağına ait jeokimyasal araştırmalar, Shahındezh KD'su, KB İran

Özet

Alibaltalu laterit yatağı, Batı Azerbaycan bölgesinde (KB İran), Shahindezhin yaklaşık 20 km KD kesiminde yer almaktadır. Bu yatak, Triyas yaşlı Elika dolomitleri ve Jura yaşlı Shemshak kumtaşlannın sının boyunca tabaka şekilli mercekler halinde oluşmuştur. Böhmit, diyaspor, kaolinit, muskovit-illit, rutil, anatas, hematit ve götit mineralleri içeren bu yatak dört farklı cevher fasiyesi ile ilişkili olarak gelişmiş olup bunlar: 1) ferrit, 2) laterit, 3) boksitik kaolinit ve 4) kaolinitik boksit fasiyesleridir. Petrografik olarak cevher örnekleri konglomeratik, yuvarlaklaşmış-tanesel, damarcıktı, kolloform, pelitomorfik, yalancı porfiıitik, nodüler ve süngerimsi dokular sergiler. Yatak üzerinde seçilmiş bazı hatlar üzerindeki Al, Si, Ti, HFSE (yüksek değerliklikatyon elementleri), DNTE (LREE), YNTE (HREE), U, ve Thun yayılım özellikleri, günlenme (weathering) işlemleri sırasında demirlenme-demir yıkanması olaylarının önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Nadir toprak element dağılım desenlerinin kondrite normalize edildiği diyagramlar, bu yatağın oluşumu sırasında ANTEden (ağır nadir toprak elementleri) HNTE (hafif nadir toprak elementleri) ayrımlaşmasının oldukça düşük olduğunu ve zayıf Eu anomalisi oluştuğunu göstermiştir. Bu özellikler Al2O3/TiO2 oranlan ve günlenme sırasında Alun Feden ayrımlaşması, bu yatağın orijinal kayasının mafik özelliklerde olabileceğini işaret etmektedir. Zayıf hareketli elementlerin jeokimyasal özellikleri incelendiğinde bu yatağın büyük olasılıkla bazaltik ile andezitik bir ana kayadan günlenme yoluyla oluştuğu anlaşılmaktadır. Cevherdeki Ni, Cr, Zr ve Gz gibi elementlerin dağılım özelliklerine bakıldığında bu yatağın öncelikle yerinde zenginleşme ile oluştuğu, ancak daha sonraki aşınım ve taşınım süreçlerinde diğer kayaç parçalan ile karışarak güncel konumuna yeniden çökeldiği anlaşılmaktadır.

Abstract

Alibaltalu laterite deposit is located ~20 km northeast of Shahindezh, south of West-Azarbaidjan province (NW of Iran). This deposit is developed as stratiform lenses along the boundary of Elika dolomites (Triassic) and Shemshak sandstones (Jurassic). The distribution fashion of minerals such as boehmite, diaspore, kaolinite, muscovite-illite, rutile, anatase, hematite and goethite in this deposit was accompanied by the development of four types of ore facies: (1) ferrite; (2) laterite; (3) bauxitic kaolinite; and (4) kaolinitic bauxite. Petrographically, the ores show conglomeratic, rounded-granular, veinlet, colloform, pelitomorphic, pseudo-porphyritic, nodular, and spongy textures. Comparison of distribution pattern of elements along a selective profile across the deposit reveals that ferrugenization-deferrugenization mechanism played a prominent role in distribution of Al, Si, Ti, HFSE, LREEs, HREEs, U, and Th during weathering processes. Distribution pattern of REEs normalized to chondrite indicates a poor differentiation of LREEs from HREEs and generation of poor negative Eu anomaly during the evolution of this deposit. These aspects along with ratios of Al2O3ITiO2 and intense differentiation of Al from Fe in the course of weathering processes may indicate a mafic protolith for the deposit. Geochemical consideration of low-mobile elements demonstrates that this deposit is likely resulted from alteration and weathering of basaltic to andesitic rocks. By regarding to the distribution mode of elements such as Ni, Cr, Zr, and Ga within the ores, it can be deduced that this deposit was initially formed authigenically and then later was contaminated by other rock materials during erosion and transportation from its original place to the present site.