Orta Toroslarda bucakkışla bölgesinin (GB Karaman) tektono-sedimanter gelişimi

Tectono - sedımentary evolutıon of bucakkışla regıon (SW Karaman) ın Central Taurıdes

Özet

Orta Toroslarda Bucakkışla yöresinde yer alan inceleme alanı Toros birliklerinden Bozkır birliğini oluşturan karışığın kaya birimlerini ve bunlar üzerinde yer alan örtü kayalarını içerir. Bu karışık içinde farklı ortam koşullarında oluşmuş volkanik, ofiyolitik ve sedimanter kayalar bulunur. Bu kaya grupları Torid-Anatolid kıtaları arasında açılan İç Toros Okyanusunda Orta Üst Triyas Paleosen döneminde oluşmuş birimleri kapsar. Bu çalışma kapsamında Bozkır birliğini oluşturan Huğlu, Boyalı tepe ve Korualan naplarının ve örtü kayalarının litostratigrafik özellikleri incelenmiş, paleontolojik ve yapısal verilerle birlikte inceleme alanının tektono-sedimanter evrimi kurulmuştur. Orta Üst Triyas döneminde bölgede başlayan riftleşmeye bağlı olarak rift merkezinde rift volkanizması ürünleri ve havza kenarlarında ise karbonat çökelimi gerçekleşmiştir. Riftleşme sürecini sağlayan genişlemenin devam etmesi Orta Üst Triyas Alt Senoniyen döneminde havzada çökmeye neden olmuştur. Bu evrede havza merkezinde derin deniz çökelimi gerçekleşmiş, havza kenarlarında ise neritik ve pelajik kireçtaşları çökelmeye devam etmiştir. Santoniyen döneminden itibaren bölgede etkin olmaya başlayan yeni tektonik rejim etkisiyle bölge sıkışmaya başlamıştır. Bu sıkışma ters faylar ve bindirmelerle yeni karışıkların oluşumuna neden olmuştur. Bu karışıkların oluşumu Paleosen sonuna kadar devam etmiştir. Ancak inceleme alanında Paleosen sonrasında sıkışmaya bağlı bir oluşum gerçekleşmemiştir. Eosen dönemine kadar sıkışma etkisinde güneye doğru ilerleyen naplar havzanın kapanması ve çarpışma evresine geçilmesi nedeniyle daha fazla ilerleyememiş ve geriye bindirmelerle (back-thrust) kuzeye yönlenmişlerdir. Geriye bindirmelerle binikli (imbrike) bir yapı kazanan istifler sıkışmanın duraklaması ve gravite etkisi ile çökmeye maruz kalmışlardır. Binikli yapıdaki tüm istifler eğim atımlı normal faylarla kesilmiş ve düşen bloklar üstünde gölsel havzalar oluşmuştur. Bu göllerde Erken Oligosen yaşlı karasal çökellerin oluşması Oligosen dönemi veya hemen öncesinde çökmenin meydana geldiğini göstermekte, yeni tektonik dönemin tarihlenmesine olanak sağlamaktadır. Erken Oligosen yaşlı çökellerin eğim atımlı faylara bağlı olarak eğim kazanmış olması bölgedeki yeni tektonik dönemin Oligosen sonrasında da sürdüğünü göstermektedir.

Abstract

The study area located in Bucakkışla region in Central Taurides consists of rock units of the melange which form Bozkır unit of the Tauride units and the overlying cover rocks. There are volcanic, ophiolitic and sedimentary rocks which generated in different environmental conditions. These rock groups comprise units which formed in Middle-Upper Triassic- Paleocene periods in Inner Tauride Ocean that had been opened between TaurideAnatolide continents. Within the scope of this study, lithostratigraphic characteristics of Huğlu, Boyalı tepe (hill), Korualan nappes and cover rocks which form Bozkır Unit and tectono sedimentary evolution of the study area was built up by paleontological and structural features. Due to rifting, which started in Middle Upper Triassicin the region, the products of the rift volcanism in rifting center and the carbonate deposition on margins of basin have occurred. Thecontinuation of extension which initiated rifting caused collapse in the basin in Middle Upper TriasicLower Senonian. Deep marine deposition has occurred at the center of basin, however pelagic and neritic limestones were deposited in basin margins during this time. The region has become compressed by the effect of a new tectonical regime which had been effective starting from Santonian. This compression caused new complexes to take place due to reverse faults and thrust. The formation of these complexes has continued until the end of Eocene period. However, there has not been observed any formation depending on the compression in post Paleocene. The nappes have moved southward by the effect of compression until Eocene. But then, these nappes could not advance forward anymore so, northward back thrusts took place as basin was closured andreached the collisional stage. Sequences which had become imbricated structures by back thrusts were subjected to collapsing by the stop of compression and the gravitational effect. All sequences in the imbricated structure were cut by dip slip normal faults and lacustrine basins were formed on fallen blocks. The formation of Early Oligocene terrestrial deposits in these lakes indicates that the collapse occurred in Oligocene or immediately before this time, and this allows the dating of new tectonical period. Early Oligocene deposits to become tilted by dip slip faults show that new tectonic period in the region has also continued after Oligocene.