Dergiler / Maden Tetkik ve Arama Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 150
OKYANUS ORTASI SIRTLARDA OLUŞAN MASİF SÜLFİD YATAKLARININ SIRLARI VE KÜRE- MAĞARADORUK BAKIR YATAĞI
- Sayfa
- 51–65
- DOI
- —
Özet
Küre bölgesi Pontidler , tektonik kuşağının batı bölümünde yer almaktadır. Küre çevresindeki enyaşlı kayaçlar, Rodop-Pontid kıtasını oluşturan Paleozoyik yaşlı metamorfik kayaçlardır. Paleotetisokyanus tabanını oluşturan Liyas-Liyas öncesi ofiyolitler ve bazaltik volkanitler Rodop-Pontid kıtası üzerinde, Paleotetis okyanus tabanı kalıntıları olarak yer almaktadırlar. Küre bölgesinde bulunanmasif sülfid yatakları Liyas öncesi-Liyas yaşlı bazaltik volkanitler ve bunlarla ara tabakalı olan siyahşeyller ile yakından ilişkilidirler. Bu yataklar, bazaltik volkanizmanın durakladığı dönemlerde ortayaçıkan ve günümüzde Black Smoker olarak tanımlanan hidrotermal cevherleşme süreçlerinde oluşmuş olmalıdırlar. Mağaradoruk bakır yatağında masif sülfid kütleleri mercek şekillidirler. Cevhermercekleri yer yer bazaltların, yer yer de siyah şeyllerin içinde yer almasına karşın genellikle bazalt- ların üzerinde bulunmakta ve siyah şeyller tarafından örtülmektedirler. Kıvrım yapılarının oldukçayoğun izlendiği Küre bölgesinde Mağaradoruk yatağı, devrik bir antiklinalin batı kanadı üzerinde yeralmaktadır. Mağaradoruk yatağı birkaç küçük ve bir büyük cevher kütlesi ile bunların altında yeralaniyi gelişmemiş ağsal-saçınımlı cevherden oluşmaktadır. Büyük cevher kütlesi 600 m uzunlukta, 250m genişlikte ve ortalama 40 m kalınlıktadır. Başlıca cevher mineralleri pirit ve kalkopirittir. Daha azoranda markasit, manyetit, hematit, sfalerit, kovellin, neodijenit, malakit, azurit, fahlerz çok az orandabravoit, lineyit (karolit), limonit ve eser olarak kromit, rutil, anatas, kalkosin, kuprit, tenorit, pirotin,valleriyit, bornit, galenit, nabit bakır ve nabit altın izlenmektedir. Başlıca gang mineralleri ise kuvars,siderit-ankerit kalsit, dolomit ve klorittir. Mağaradoruk masif sülfid yatağı mineral içerikleri açısındanSiirt Madenköy ve Ergani masif sülfid yatakları ile Kıbrıs tipi ve okyanus ortası sırtlarda oluşmaktaolan çağdaş Kıbrıs tipi masif sülfid yataklarına, örtü kayaçları nedeniyle de Ergani Mihrapdağı veYeni Zelandadaki Kıbrıs tipi masif sülfid yatakları olan Papuke, Pakotai ve Parakoa yataklarına benzemektedir.
Abstract
Küre region is located in western part of the Pontide tectonic belt. The oldest rocks around Küre arePaleozoic metamorphic rocks constituting Rhodope-Pontide continent. Liassic-pre Liassic ophioli- tes and basaltic volcanics, which form Paleotethys Ocean Floor are situated on Rhodope-Pontidecontinent as Paleotethys Ocean Floor residuals. Massive sulfide deposits in Küre Region are closelyassociated with pre LiassicLiassic basaltic volcanics and intercalating black shale. These depositsare considered to have formed during hydrothermal mineralization processes when basaltic volcanismhad stopped and defined as Black Smoker today. Massive sulfide bodies in Mağaradoruk copperdeposits are lens shaped. Although ore lenses take place sometimes in basalts and black shales, theyare generally located on basalts and are covered by black shales. In Küre region, fold structures areintensely observed, and Mağaradoruk deposit is located on western flank of an overturned anticline.Mağaradoruk deposit is formed by several small and a big ore body and by less developed, underlyingstockwork disseminated ore. The big ore body is 600 m long, 250 m wide and nearly 40 m thick. Asmain ore minerals; pyrite and chalcopyrite are observed. In few amounts; marcasite, magnetite, he- matite, sphalerite, covelline, neo-digenite, malachite, azurite, fahlers are seen. In fewer amounts; bra- voite, lineiite (karolite), limonite, and in trace amounts; chromite, rutile anatase, chalcosine, cuprite,tenorite, pyrrhotite, valleriite, bornite, galenite, native copper and native gold are observed. Maingangue minerals are; quartz, siderite-ankerite calcite, dolomite and chlorite. Mağaradoruk massivesulfide deposit within basaltic rocks resembles to Siirt Madenköy, Ergani massive sulfide deposits, toCyprus type massive sulfide deposits and modern Cyprus type massive sulfide deposits in terms ofmineral contents; and to Ergani Mihrapdağı, Papuke, Pakotai and Parakoa deposits in terms of coverrocks, which are Cyprus type massive sulfide deposits, in New Zealand.