İZMİR -DIŞ- KÖRFEZİ'NDEKİ ADALARIN NEOJEN STRATİGRAFİSİ

Özet

İzmir -Dış- Körfezi'ndeki Uzun ada, Hekim adası, Çiçek adaları ve Karantina adasında, bölgenin geç Erken Miyosen kalkalkali asidik-ortaç volkanizmasından türeyen volkanoklastikler ile Orta Miyosen gölsel çökelleri ve alkali volkanitler yüzeyler. En yaşlı kaya birimi, geç Erken Miyosen döneminde esas olarak kalkalkali andezitikdasitik ürünler veren Kocadağ volkanizmasından türemiş Kocadağ volkanoklastikleri ile simgelenir. Uzun ada kuzeyinde yayılım gösteren volkanoklastik istif, ignimbirit ve bloklu kül akışı fasiyeslerindeki piroklastikler ile volkanik kütle akması (lahar) fasiyesindeki epiklastiklerden oluşur. Foça Yarımadası'nın bulunduğu çevreden türeyerek Uzun adanın bulunduğu bölgeye ulaşan riyolitik ignimbiritlerin temsil ettiği Foça tüfü, Kocadağ volkanoklastikleri üzerine başlıca iki patlama evresinde yerleşmiştir. Patlama evreleri arasındaki durgun dönemde, Değirmentepe üyesi adıyla ayırtlanan, volkanik kaba kırıntılı alüviyal çökeller depolanmıştır. Foça Yarımadası'ndaki korelan ignimbiritlerle yanal ilişkili bir riyolit domundan 16,0 My K/Ar yaşı alınmış ve Foça tüfünün Erken Miyosen sonlarında bölgeye yerleştiği değerlendirilmiştir.Foça tüfü üzerinde uyumsuzlukla yer alan egemen gölsel Orta Miyosen istifi Urla grubu kapsamında tanımlanmıştır. Urla grubu, alttan üste, alüviyal Beşiktepe formasyonu, gölsel ortamda çökelmiş volkanik yoğunluk akması çökelleri ile felsik ignimbirit aradüzeylerinde oluşan Pırnallı ada volkanoklastikleri, alkali bazik volkanitlerin simgelediği Hekim adası bazaltı ve gölsel Urla kireçtaşı'nı kapsar. Foça tüfü üzerindeki uyumsuz konumuyla Orta Miyosen havza kenarı çökelimini yansıtan Beşiktepe formasyonu, yalnızca Uzun adada yüzeyler. Hekim adası ve Çiçek adalarındaki yayılım alanı içinde tabanı gözlenemeyen Pırnallı ada volkanoklastik istifi, esas olarak sualtı çekim akması dinamikleriyle çökelmiş epiklastiklerden oluşur ve farklı kaynaklanma derecelerinde trakitik ignimbirit ara düzeyleri kapsar. Pırnallı ada volkanoklastiklerini oluşturan başlıca kaya türü bileşenleri, Menteş Yarımadası'nda Orta Miyosen boyunca etkinliğini sürdüren alkali trakitik volkanizmadan türemiştir. Urla kireçtaşı istifinin tabanına sil şeklinde sokulan Hekim adası bazaltının çıkış merkezi, adını aldığı Hekim adasındadır. Urla kireçtaşının tabanındaki kıyı gerisi çökellerine alttan sokulan bazaltın üst dokanağında, lav-sulu sediman ilişkisini yansıtan peperitler oluşmuştur. Ana element bileşimine göre trakibazalt ve bazaltik trakiandezit olarak adlanabilen bazik lavlardan 14,8±0,8 My K/Ar yaşı alınmıştır. Foça Çöküntüsü'nün ortasında yüzeyleyen Hekim adası bazaltı, Foça Yarımadası'ndaki Ilıpınar bazaltı ile Urla havzasındaki Ovacık bazaltının zaman-kayastratigrafik korelanıdır. Hekim adası bazaltını transgresif olarak üstleyen Urla kireçtaşı istifi, kıyı gerisi çamurtaşlarıyla başlar, stromatolitik onkoidler ve algal biyoklastlardan yapılı kıyı önü çökellerini izleyen çörtlü kireçtaşları ile Orta Miyosen sonlarına kadar devam eder

Abstract

The volcaniclastics, derived from calcalkaline acidic-intermediate volcanism in the region during late Early Miocene, and lacustrine deposits of Middle Miocene and alkaline volcanics are exposed on Uzun Island, Hekim Island, Çiçek Islands and Karantina Island in the Outer Gulf of Izmir. Kocadağ volcaniclastics derived from Kocadağ volcanism, by extruding mainly calcalkaline andesitic-dacitic products during late Early Miocene, represents the exposed oldest rock unit. The volcaniclastic succession extending in the north of Uzun Island is composed of pyroclastics in ignimbrite and blocky ash flow facies, and epiclastics in volcanic mass flow (lahar) facies. Foça tuff, represented by rhyolitic ignimbrites, originated from an area around Foça Peninsula and moving to an area around Uzun Island, emplaced onto the Kocadağ volcaniclastics in two main explosive stages. The Değirmentepe member alluvial deposits composed of coarse volcanic detritus were deposited during a inactive period between the explosion stages. A K/Ar age of 16.0 Ma was obtained from a rhyolite dome, which shows lateral relationship with the correlant ignimbrites in Foça Peninsula, and so it is considered that Foça tuff emplaced onto the region at the end of late Early Miocene. Lacustrine-dominated Middle Miocene succession, which overlies the Foça tuff unconformably, differentiated as the Urla group. Urla group consists of alluvial Beşiktepe formation, the Pırnallı Island volcaniclastics, which is composed of sublacustrine volcanic density-flow deposits and felsic ignimbrites, Hekim Island basalt comprising basic volcanics and lacustrine Urla limestone, respectively from bottom to top. Beşiktepe formation only exposed on Uzun Island, overlies the Foça tuff with an unconformity indicating a basin margin deposition during the Middle Miocene. Pırnallı Island volcaniclastic succession, which its lower boundary does not exposed within the area on Hekim Island and Çiçek Islands, is mainly composed of epiclastics deposited by the dynamics of sublacustrine gravity flow and includes trachytic ignimbrite layers in various welding degrees. The main lithologic components of Pırnallı Island volcaniclastics derived from alkaline trachytic volcanism, which was active during the Middle Miocene in Menteş Peninsula