JEOPARK PROJELERİ KAPSAMINDAKİ DOĞAL ve KÜLTÜREL MİRAS UNSURLARI İÇİN STANDART GÖSTERİM ÖNERİLERİ

PROPOSALS FOR THE STANDARD PRESENTATION OF ELEMENTS OF NATURAL AND CULTURAL HERITAGE WITHIN THE SCOPE OF GEOPARK PROJEC

Özet

Bu çalışmanın amacı, bir jeopark düzenlemesi kapsamında kalan doğal ve kültürel varlıkların belirli standartlarda gösterimi için öneriler geliştirmektir. İçinde jeositlerin de bulunduğu doğal varlıklar ile kültürel varlıkların bulunduğu alanlarda Ulusal kanun ve yönetmelikler ile Uluslararası sözleşmelere uygun olarak yürütülen bilimsel tanımlama işlemleri halen devam eden dinamik bir süreç olup her bir alanda konunun uzmanları tarafından ayrıntılı çalışmalar yapılmış ve yapılmaktadır. Bu makalede, belirli bir sayıda doğal ve kültürel varlığı kapsayan bir alanda yürütülecek bir jeopark projesi hazırlama sürecinde, proje grubunun veri birleştirme, ziyaretçi merkezi oluşturma, rota planlama ve etkinlik düzenleme çalışmalarında belirli bir ortak düzlem/ortak dil oluşturmak için kullanılacak standart kimlik kartları hazırlanması önerilmektedir. Söz konusu kimlik kartları, bu doğal ve kültürel varlıklar hakkında kısa, öz ve ilgi çekici olduğu kadar bu varlıkların karakteristik özelliklerini de içeren, diğer bilgi, broşür, harita materyali ile birlikte kullanılabilecek nitelikte ve onlarla uyumlu bir şekilde hazırlanmış olmaları gerekir. Ayrıca söz konusu kimlik kartlarının farklı yaş gruplarının ilgi ve algı düzeyine uygun olarak birden fazla kademeli olarak hazırlanmaları da olanaklıdır. Bu sayede, aynı zamanda her yaşta ve ilgi düzeyindeki (profesyonel, amatör) ziyaretçilerin de kullanabilecekleri, rahatça taşıyabilecekleri, içinde güvenlik uyarılarının da bulunduğu doğal/kültürel varlık kimlik kartları elde edilecek, söz konusu kimlik kartları bir taraftan eğitim materyali olarak da kullanılabilecektir. Bu çalışmada ayrıca, hem mevzuattaki tanım ve kavramlar hem de dünyada uygulanan diğer ölçütler ışığında jeositler için yeni bir sınıflama ve değerlendirme sistemi önerisi geliştirilmiş ve tartışmaya açılmıştır. Bir sınıflama sistemi geliştirmek, çok uzun ve sabırlı çabaların ürünüdür ve sistemin olgunlaşması için tartışmalar uzun yıllar sürebilir. Hatta uzun yıllar kullanılan bazı sınıflama sistemleri, bilimsel gelişmeler ışığında zamanla gereksinimi karşılayamaz hale gelir ve tekrar düzenlenmeleri gerekir. Bu, bilimsel aklın yoludur. Ülkemizde olduğu kadar Dünya'da da oldukça yeni olan bu olgular üzerinde kavramsal tartışmaların gelecekte de devam edeceği şüphesizdir. Ancak, kültürel varlıklar konusunda koruma bilinci ve yasal önlemler belirli bir noktaya gelmiş olsa da, doğal varlıklar ne yazık ki aynı şansa sahip değildir. Bu makale, bu alanda yürütülen her türlü çalışmaya bir katkı sunabilmek amacıyla yürütülmüş olup hem doğal ve kültürel varlıklara ait standart kimlik kartları hem de jeosit sınıflama sistemi önerileri açısından ülkemizdeki öncü çalışmalardan biri olarak kabul edilebilir.

Abstract

The aim of this work is to develop suggestions for designated standards for the display of natural and cultural assets in the design of a Geopark. During a continuing dynamic period detailed work continues to be carried out by experts on the natural and cultural assets found within Geosites that are part of Geoparks according to National laws and guidelines and international agreements. This article proposes standard identity cards, to be used during the period of preparation of a Geopark Project within an area that encompasses a known number of natural and cultural assets. This enables a shared organisation and language to be used within the organisation process relating to the consolidation of data, set-up of visitor centres and route planning activity organisation. The identity cards in question should be prepared in such a way that they give short, interesting summary information about the characteristics of these natural and cultural assets that fits well with, and can be used in conjunction with, other information, brochures and map materials. There is also the potential to prepare graduated identity cards according to the interests of different age groups and levels of understanding. The cards, easy to carry and containing safety information, will therefore be useable by every visitor of whatever age or level of interest (professional, amateur), and will also therefore be useable as educational materials. This work will also open up debate about the new classification and assessment system it proposes in the light of legal definitions and terms and other measures practiced across the world. To develop a classification system is the product of long and hard work and the discussions necessary for the progress of the system may last for years. Indeed some classification systems in use for years come to the point of being inadequate in the light of scientific developments and need to be re-designed. This is the path of scientific thought. There is no doubt that conceptual discussion of these developments that are new both in Turkey and in the wider world will continue in the future. Although consciousness of safeguarding as well as legal policies for cultural assets have progressed to a certain point, unfortunately the same is not true for natural assets. This article presents a contribution to all works in this field both through proposals for standard identity cards for natural and cultural assets and for a classification system for geosites.