PERTEK (TUNCELİ) DOLAYININ ÜST KRETASE-TERSİYER JEOLOJİSİ/STRATİGRAFİSİ

THE GEOLOGY OF UPPER CRETACEOUS-TERTIARY SEQUENCES IN THE VICINITY of PERTEK (TUNCELI)

Özet

Çalışma alanın temel jeolojik birimleri, Paleozoyik-Mesozoyik yaşlı Keban metamorfitleri ve Geç Kretase yaşlı Elazığ magmatitleridir. Bu temel birimler orta Maastrihtiyen'deki son çarpışma ile yanyana gelmişler, yükselerek, erozyona uğramış ve geç Maastrihtiyen-Paleojen yaşlı çökeller için kaynak alanı oluşturmuşlardır. Üst Kretase-Paleojen çökelleri, yaşlarının ve litolojilerinin belirlenebilmesi için sistematik olarak örneklenmiştir. Yeni yaş verilerine ve stratigrafik konumlarına göre denizel birimler Harami, Seske ve Kırkgeçit formasyonlarıdır. Geç Oligosen-Erken Miyosen yaşlı Alibonca formasyonu ile Pliyosen yaşlı Karabakır formasyonu çalışılan alanın diğer birimleridir. Harami formasyonu alt bölümünde kumtaşı ara tabakalı tanetaşı, üst bölümünde beyaz renkli kireçtaşından oluşur ve geç Maastrihtiyen-Tanesiyen yaşlıdır. Seske formasyonu alt bölümünde çakıltaşı üst bölümünde ise bol nummulitli ve ofiyolit kırıntılı karbonat çimentolu kumtaşından oluşur, geç Kuviziyen - erken orta Lütesiyen yaşındadır. Kırkgeçit formasyonu kumtaşı-silttaşı-kireçtaşı ardalanmasından oluşur, erken Bartoniyen-erken Şattiyen yaşlıdır. Alibonca formasyonu en alt bölümünde çakıltaşı, orta bölümünde resifal kireçtaşı ve üst bölümünde ise algli kireçtaşı ara tabakalı killi kireçtaşından oluşur ve geç Şattiyen-orta Burdigaliyen yaşındadır. Karabakır formasyonu Pliyosen yaşlı; çakıltaşı-çamurtaşı ve lokal olarak piroklastiklerle lav ara seviyelerinden oluşur. Pertek Andezit Üyesi ve Bazalt üyesi Karabakır formasyonunun sedimanter litolojileriyle yanal ve düşey yönde geçişlidir. Birimi yaşlandıracak veri yoktur, ancak litostratigrafik konumuna göre Pliyosen yaşında olduğu varsayılmıştır. Çalışma alanında Geç Kretase, Erken Eosen, orta-geç Lütesiyen, Orta?-Geç Miyosen ve en Geç Pliyosen sırasında makrotektonik olaylar yaşanmıştır. Son tektonik dönem sırasında, D-GD sunda DAF tarafından sınırlandırılan Anadolu plakası batıya doğru hareket etmeye başlamıştır, çalışılan alanda ise sağ-yanal doğrultu atımlı Pertek fayı aktivite kazanmıştır.

Abstract

The basement units of the studied region are Paleozoic-Mesozoic Keban metamorphic and Upper Cretaceous Elazığ magmatics. As a result of tectonic events caused by final collision in Middle Maastrichtian, all these basement units were juxtaposed, uplifted, eroded and acted as source areas for the Upper Cretaceous-Paleogene basins. Upper Cretaceous-Paleogene units were sampled systematically in order to determine their ages and lithologies. These marine units were identified as Harami, Seske and Kırkgeçit formations based on new age data and their stratigraphic positions. Other units of the study area are Upper Oligocene-Lower Miocene Alibonca formation and Pliyosen Karabakır formation. Harami formation, late Maastrictian-Thanetian in age, comprises grainstone with sandstone intercalation at the base and white colored marble-like limestone at the upper part. Seske formation late Cuisian - early middle Lutetian aged consists of pebblestone, including pebbles from Elazığ magmatics and Harami formation. The upper part of the unit comprises carbonate cemented sandstone with plenty of nummulites and ophiolitic fragments. Kırkgeçit formation, early Bartonian-early Chattian in age, comprises sandstone-siltstone-limestone intercalation. Alibonca formation, Late Oligocene-Early Miocene in age, consists of pebblestone at the lowest part, reefal limestone in the middle and clayey limestone with limestone interlayers in the upper part of the sequence. Karabakır formation is consists of pebblestone-mudstone and locally pyroclastic rocks and lava intercalations. Volcanites comprise basalt with sedimentary interbeds and pyroclastics. It has lateral and vertical transitions with the sedimantary lithologies of Karabakır formation. There are no data to date the formation; however, based on its stratigraphical position and its lateral equivalents, it is assumed to be Pliocene. In the studied area, macrotectonic events were experienced during the Maastrictian, Early Eocene, Middle Eocene (middle-upper Lutetian), Middle Oligocene, Middle?-Upper Miocene and Latest Pliocene. During the last deformation phase, the Anatolian plate began moving westward which is bounded in the E.SE by the East Anatolin Fault. In the study area Pertek fault started to move as a rigth-lateral strike-slip fault.