KARABAĞLAR POLYESİNDE YERALTI SUYU METAL-METALOİT İÇERİĞİNİN JEOİSTATİSTİKSEL YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ (MUĞLA, TÜRKİYE)

ASSESSMENT OF METAL-METALLOID CONTENT USING GEOSTATISTICAL METHODS IN GROUNDWATER OF KARABAĞLAR POLJE (MUĞLA, TURKEY)

Özet

Bu çalışmada Karabağlar Polyesinde (Muğla, Türkiye) bulunan, içme ve sulamada kullanılan 84 su kuyusunun ağırmetal (Ti, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Mo, Cd, Ba, Pb) ve metaloit (As) analizleri gerçekleştirilmiş, sonuçlar istatistiksel yöntemlerle değerlendirilerek, elementler arasındaki etkileşimler araştırılmıştır. Bu elementlerden Ti, Mn, Fe, Zn,Mo, Pb pek çok kuyuda bulunmamaktadır. Bulgulara göre en güçlü korelasyon As-Cu arasındadır (R=0.832). As-Ni(R=0.789) ve Cu-Ni (R=0.776) güçlü diğer korelasyonlardır. Bu elementler arasındaki ilişki Kümeleme Analizinde(KA) de görülmektedir. KA verilerine göre yakınlık matrisinde en yakın mesafeler bu 3 element için saptanmıştır. Ayrıca, KA sonuç matrisinden oluşturulan dendrogramda elementler 3 temel küme oluşturmuştur. Bu kümeler, temel bileşenler analizi (TBA) bulguları ile de örtüşmektedir. TBA da tüm elementleri 3 farklı kümede toplamıştır. Bu kümelerdenbirincisinde As, Cu, Ni; ikincisinde Mo ve Cd; üçüncüsünde Cr ve Ba yer almaktadır. Bölgede çalışılan elementlerinbirikimleri de Kruskal Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanılarak ortaya konulmuştur. Sonuçlara göre bölgedeçalışılan elementler arasında en az rastlanılanı Cu, en fazla rastlanılanı ise Ba’dır (p

Abstract

In this research, heavy metals (Ti, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, Mo, Cd, Ba, Pb) and metalloids (As) which were sampled from 84 wells used as drinking water and irrigation water resources in Karabaglar Karstic Polje (Mugla, Turkey) were analyzed. The results were evaluated by different statistical methods in order to investigate the interaction between elements. Ti, Mn, Fe, Zn, Mo and Pb were detected in many wells. According to the results, As and Cu has the strongest correlation (R=0.832). As-Ni (R=0.789) and Cu-Ni (R=0.776) are the other strong correlations. The relationship between these elements were also shown by Cluster Analysis (CA). In respect to CA, the closest proximity distance matrix are found for these three elements. Also, elements composed 3 main clusters in dendrogram created from CA result matrix. These clusters match up with the findings of Principal Component Analysis (PCA) too. PCA gathers all elements up in 3 components: As, Cu and Ni at the first component; Mo and Cd at the second; Cr and Ba at the third. The accumulation of the elements studied were investigated by Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests. According to the results, the least and most encountered elements are Cu and Ba, respectively. The amount of each element except Ni and Mo, is statistical significantly different (p