Dergiler / Maden Tetkik ve Arama Dergisi / 2018 / Cilt: 0 - Sayı: 156
Derbent-Eymir bölgesinde (Yozgat, Türkiye) Artova Ofi yolitik Karmaşığındaki manganez yataklarından mineralojik bulgular
- Sayfa
- 139–152
- DOI
- —
Özet
Alpin Ofi yolitleri ile ilişkili olarak oluşmuş Artova Ofi yolitik Karmaşığı (AOK) Orta Anadolu’nunKD bölümünde, orta Karadeniz Bölgesi içerisindeki Çorum ve Yozgat illerinin sınırları içerisindeyüzeylemektedir. Çalışmaya konu olan Derbent-Eymir manganez-oksit yatağı, ofi yolitik karmaşıkiçerisinde yer alır. Derbent cevher yatağındaki mineral topluluğu başlıca piroluzit, manganit ile dahaaz miktarlardaki ramsdellit, manyetit ve götit minerallerinden oluşur. Kalsit ana gang mineralidir.Eymir cevher yatağının mineral topluluğu, kuvars ve kalsit gibi bazı gang minerallerinin eşlikettiği piroluzit, braunit, neltnerit, jakobsit, psilomelan ve eser miktardaki limonit ile temsil edilir.Piroluzit, braunit ve psilomelan mineralleri üzerinde elektron mikroprob analizleri yapılmıştır.Eymir cevher yatağına ait piroluzit yüksek Si, Al, Mn ve Ca içerirken; Derbent cevher yatağındakipiroluzit daha düşük Fe, K ve Ba içeriğine sahiptir. Eymir cevher yatağındaki piroluzit, Derbentcevher yatağındakine kıyasla yüksek Si, Al, Mn, Ca (sırasıyla 10.28-7.06; 3.19-1.28; 87.98-81.88;2.38-1.97) ve düşük Fe, K, Ba (sırasıyla 0.31-0.16; 0.02-0.00; 0.07-0.00) içeriğine sahiptir. Gangminerallerine doğru uzamış küresel piroluzit ve manganit kristallerinin çekirdek-kenar zonlarındakielement varyasyonları oldukça dikkat çekicidir. Eymir ve Derbent cevher yataklarının her ikiside düşük sıcaklıklı hidrotermal yataktır. Çeşitli manganez minerallerinde kaydedilen jeokimyasalvaryasyonlar, kuvvetli bir şekilde cevher yapıcı çözeltilerin pH ve sıcaklık değişimleri ile yayılmamerkezinden uzaklığına bağlı olarak değişmektedir.
Abstract
The Artova Ophiolitic Complex (AOC), which formed in association with Alpine Ophiolites, is exposed in the NE part of central Anatolia, in the interior of the central Black Sea region and within the borders of Çorum and Yozgat. The Derbent-Eymir manganese- oxide deposit under investigation occurs within this ophiolitic complex. The mineral association in Derbent ore is composed chiefl y of pyrolusite, manganite and lesser amounts of ramsdellite, magnetite and goethite. Calcite is the main gangue mineral. The mineral association in Eymir ore is represented by pyrolusite, braunite, neltnerite, jacobsite, psilomelane and trace amount of limonite accompanied by some gangue minerals such as quartz and calcite. Electron microprobe analysis was carried out on pyrolusite, braunite and psilomelane minerals. While pyrolusite from Eymir has higher Si, Al, Mn and Ca, pyrolusite from the Derbent ore has lower Fe, K and Ba contents. Pyrolusite in the Eymir ore has higher Si, Al, Mn and Ca (10.28-7.06; 3.19-1.28; 87.98-81.88; 2.38-1.97 respectively) and lower Fe, K and Ba (0.31-0.16; 0.02-0.00; 0.07-0.00 respectively) contents in comparison to pyrolusite in the Derbent ore. Element variations in core-rim zones of spherical pyrolusites and manganite crystals elongated towards the gangue are quite noticeable. Both Eymir and Derbent ore deposits are low-temperature hydrothermal deposits. Geochemical variations recorded in various manganese minerals are found to be strongly dependent on the changes in pH and temperature of the ore-forming solution and distance to the spreading center.