Log-oran dönüşümlü verilerde çok değişkenli analiz ve bu analizin madencilik bilimindeki önceliği: Porfiri ve polimetalik damar tipi yatak örnekleri

Multivariate analysis of log-ratio transformed data and its priority in mining science: Porphyry and polymetallic vein deposits case studies

Özet

Her cevher sistemi, elementsel etkileşimler sebebiyle tipik belirli mineral birliktelikleri ilekarakterize olur. Bu nedenle uyumluluk ve kapanım etkileri probleminin, jeokimyasal süreçlerleüstesinden gelinmelidir. Uyumluluk, tam ya da altkompozisyon içerisinde, iki bileşen (sütunlarveya kolonlar) arasındaki oranın aynı kalmasına işaret eder. Log-Oran dönüşümü (LOD), altkompozisyonel uyumluluğunu desteklemek amacıyla oluşturulan bir standarttır. Log dönüşümlüveri, mineral birlikteliklerini açığa kavuşturmak amacıyla, benzerlik analizi (BA) ve temel bileşenanalizi (TBA) gibi çokdeğişkenli analizlerin uygulanmasından önce, jeokimyasal veri için uygulanır.Bu çalışmada, alt kompozisyonel uyumluluğu, iki farklı polimetalik ve porfi ri tipteki yataklardajeokimyasal bileşimsel verilerin terslenmiş izometrik log-oran dönüşümü ile sağlanmıştır. Glojeh’de,izometrik log-oran (ilo) dönüşüm verileri esas alınarak, Ag, Au, As, Pb, Te, Mo ve tercihen S, W,Cu polimetalik elementleri zenginleşirken, Dalli Yatağı’nda görülen Au-Cu-(Mo) zenginleşmesi,porfi ri tipi yatak oluşumuna işaret etmektedir. Veri matrisindeki sıfır değerlerinin işlenme ve Ökliduzaklıklarına göre her bir eksenin merkezinden belirlenen elementsel dışmerkezliliği belirlemeyeteneği, LOD’un sıkıştırılabilmesi ile BA metodunun avantajlarıdır. Oysaki her iki durum içinde,her yönde dağılmış yükleme faktörleri ve elde edilen altkompozisyonel uyumluluğu, LOD’un esasalan TBA metoduna rekabet avantajı sağlar. Bu yöntemle elde edilen sonuçlar, jeokimya verilerinianlama yeteneğini ve LOD kullanılarak elde edilen çokdeğişkenli tekniklerin gücünü artırmaktadır.

Abstract

Each mineralization style is characterized by typical signature associations between elements due to elemental interactions, therefore the coherence and closure effects problem must be overcome in geochemical processing. The coherence indicates the ratios between two components (rows or columns) remains the same whether they are considered in a subcomposition or in the full composition. The log-ratio transformation (LRT) has recognized as a standard procedure to support subcompositional coherence. The log-transformed data is applicable for geochemical data to unveil such associations, prior to applying the multivariate analysis like correspondence analysis (CA) and principal component analysis (PCA). At the present study, subcompositional coherence is overcome by inverse iso-metric log-ratio transformation for geochemical compositional data at two polymetallic and porphyry deposits. Based on Ilr-transformed data, Ag, Au, As, Pb, Te, Mo and rather S, W, Cu are enriched as polymetallic elements at Glojeh, while Au-Cu-(Mo) compositions indicate a porphyry deposit occurred in Dalli deposit. The ability to handle zero values in the data matrix and determining an elemental eccentricity from the center of each axis based on Euclidean distances are the advantages of CA method, with compression to LRT. Whereas, loading factors which spread in every direction and providing subcompositional coherence are the competitive advantages of PCA based on LRT, for both case studies. Results with these techniques show signifi cant ability to draw an inference in such geochemical data, and improving the performance of multivariate techniques using LRT.