Dergiler / Maden Tetkik ve Arama Dergisi / 2019 / Cilt: 0 - Sayı: 160
İstanbul - Yenikapı’daki Holosen yaşlı istifin sedimentolojik özellikleri ve çökelme ortamları
- Sayfa
- 21–43
- DOI
- —
Özet
İstanbul-Yenikapı Theodosious Antik Limanında yapılan arkeolojik kazı çalışmaları Bizansdönemine ait çok sayıda gemi batığı, çeşitli arkeolojik buluntular ve Holosen yaşlı bir çökel istifininaçığa çıkmasına olanak sağlamıştır. Bu çalışmada, kazı alanındaki bu çökel istifi ayrıntılı bir şekildeincelenmiş ve Holosen yaşlı istifin çökelme ortamı saptanmıştır. Bu amaçla dört profilde (S1, S2,S3, S4) toplam kalınlığı 17.75 m olan 14 ayrı kesit incelenerek, farklı analizler için 100 adet çökelörneği derlenmiştir. Bu örnekler üzerinde tane boyu (elek analizi, sedigraf analizi) ve XRD analizleriyapılmıştır. Analiz sonuçlarıyla İstanbul jeolojisinin çok tanınmayan bu Holosen yaşlı çökel istifininfasiyes özellikleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Tüm verilerin değerlendirilmesinin sonucunda,söz konusu denizel çökellerin yükselen deniz seviyesi (trangresyon) sonucu koy veya haliçli bir kıyıortamında çökeldikleri belirlenmiştir. Bu koya dökülen Lykos deresinin taşıdığı malzeme nedeniylegiderek sığlaşan ortamda biriken kaba kırıntılı çökeller ise bir akarsu ortamında çökelmişlerdir.
Abstract
During the salvage excavations in the area of the former Theodosian harbor in Yenikapı-İstanbul several ship wrecks from the Byzantine period, archaeological objects from different periods and a Holocene aged sedimentary sequence have been uncovered. In this study the lithological, lithostratigraphical and facies properties of the Holocene sequence are investigated in detail and its depositional environment is determined. For this purpose along four profiles (S1, S2, S3, S4) 14 different sections of a total thickness of 17.75 m are studied and 100 samples are collected. The grain size distribution of the samples is defined by sieve and sedigraph analysis and mineralogical composition by XRD method. Results of these analyses and facies characteristics of this poorly known Holocene sequence are used for the definition of the depositional environment. Accordingly, the marine sediments are deposited in a near-shore environment, with a natural embayment or estuary transgressively. Terrigenous and anthropogenic material carried by the Lycos River, at the mouth of this natural embayment, resulted in first a regression and then a high-energy fluvial system in the study area.