Ceza Muhakemesi Kanunu’nda ‘Gerekçe’ Kavramına Yer Veren Hükümlerin Eleştirel Bir İncelemesi

A CRITICAL EVALUATION OF THE PROVISIONS INCLUDING THE CONCEPT OF ‘REASON’ IN THE TURKISH CRIMINAL PROCEDURE CODE

Özet

Anayasa’nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında mahkemelerin her türlü kararının gerekçeli olarak yazılacağına yer verilmiş ve bu düzenlemeyle uyumlu olarak Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 34. maddesinde de hâkim ve mahkemelerin her türlü kararının, karşı oy da dâhil, gerekçeli olması gerektiğine vurgu yapılmıştır. Ancak kanun koyucu anayasal ve genel nitelikteki bu düzenlemelerle yetinmemiş ve davanın nakli, bilirkişilik, tutuklama gibi belli hususlarda da gerekçe aranacağını CMK’nin bazı maddelerinde özel olarak düzenleme yoluna gitmiştir. Yapılan değişikliklerle bu anlayış sürdürülmüş ve gerekçe kavramına yer veren maddelerin sayısı giderek artmıştır. Gerekçe olgusuna ilişkin mevzuattan kaynaklanan mevcut sorunlarla birlikte düşünüldüğünde, gerekçeli karar hakkının güvence altına alınması amacıyla yapıldığında kuşku bulunmayan bu değişiklikler çoğu zaman amaçlananın tam aksine sonuçların doğmasına sebebiyet vermiştir. Başta CMK’nin 34, 230 ve 232. maddeleri olmak üzere, yapılacak amaca uygun değişikliklerle bu sorunların asgariye indirilmesi mümkündür

Abstract

In the third paragraph of Article 141 of the Constitution, it is stated that the decisions of all courts shall be written with reason, and in accordance with this regulation, it is emphasized in Article 34 of the Criminal Procedure Code that all kinds of decisions rendered by the judge and courts, including dissenting opinions, shall contain reasons. However, the legislator has not confined itself to these constitutional and general regulations and has preferred to specifically regulate that the reason would be sought in certain matters, such as transferring of a lawsuit, expertise, and pre-trial detention in some articles of the CPC. This approach has been continued by the amendments made, and the number of articles that include the concept of reason has gradually increased. Considering these amendments, which were undoubtedly made in order to secure the right to a reasoned decision, along with the already existing problems regarding the concept of reason stemming from the legislation, they have mostly led to the exact opposite of what was intended. These drawbacks could be minimized by the suitable amendments to the CPC, to Articles 34, 230, and 232 in particular.