Katip Çelebi'nin Akli İlimler Merkezli Medrese/İlmiye Eleştirisi ve Modern Tarih Yazıcılığındaki Yeri Üzerine

On Hadji Khalifa's Rational Sciences Based Criticism of Ulema/Madrasah and Place in Modern Historical Writing

Özet

Kâtip Çelebi (1609-1657), düzenli bir medrese eğitimi almayıp kalemiye içinde yetişmiş, tarih, bibliyografya, coğrafya, hey'et (astronomi) gibi sahalarda önemli eserler vermiş bir Osmanlı alim ve bürokratıdır. Bazı eserlerinde "aklî ilimlerin ihmal edildiği, bu konuyla ilgili bazı kitapların müfredattan kaldırıldığı, bu sebeple ilmin gerilediği ve bunun devleti de etkilediği" yönünde dönemin medrese ve ilmiyesini eleştirmiştir.

Abstract

Katip Çelebi or Hadji Khalifa as known by the West, who has written numerous works on history, bibliography, geography and astronomy, is a remarkable Ottoman scholar and bureaucrat. Katip Çelebi's most striking aspect is his critique of ulama as being not aware of the importance of rational sciences and removing such sciences from madrasah's curriculum. In the twentieth century, this critique was given a central role by the historians of Ottoman science and thought in explaining the scientific regression in madrasah. This article contends that such use of Katip Çelebi's criticisms on madrasah ignores the historical conditions surrounding the age in which Çelebi made these criticisms and fails to evaluate Ottoman scientific tradition fairly.