Kutadgu Bilig'de Devlet ve Devletin Amacı

Özet

Türkler açısından medeniyetler arası bir geçiş süreci diye nitelendirilebilecek bir dönemde, XI. yüzyılda kaleme alınan Kutadgu Bilig, hem İslâmiyet öncesi hem de İslâmiyet sonrası sahip olunan değerleri içinde barındırmaktadır. 1069 yılında Yusuf Has Hacib tarafından yazılan ve Karahanlı hükümdarı Tavgaç Kara Buğra Han'a sunulan Kutadgu Bilig'de, yazıldığı dönemin toplumsal sorunları ele alınmış, ağırlıklı olarak devlet düzeni ve yönetimi konu edilmiştir. Evren tasavvuru, insan, devlet gibi temel kurum ve kavramların eserdeki değerlendiriliş şekli, İslâmi dönemdeki kavramsal dönüşümü anlamamızı sağlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında, Kutadgu Bilig, Türk devlet düşüncesinin İslâm öncesi ve sonrasını yansıtan bir sentez niteliği taşımaktadır. Çalışmadaki amaç, devlet ve adalet kavramlarının Kutadgu Bilig'de nasıl anlaşıldığını ve bu kavramlara yüklenen anlamların İslâm öncesi Türk devlet düşüncesiyle bağlarını anlamaktır. İslâm öncesi Türk devlet düşüncesi ayrı bir çalışma konusu olmakla birlikte, devlet-adalet ilişkisinin kültürel süreklilik çerçevesinde nasıl bir seyir takip ettiğini görmek bir gereklilik olarak kabul edildiğinden, İslâm öncesi dönemin yazılı kaynakları Orhon Yazıtları'ndaki , konuyla ilgili olan düşüncelere de dipnotlarda yer verilmiştir.

Abstract

The objective of this study is to demonstrate and evaluate the state comprehension in Kutadgu Bilig, which is accepted as one of the essential sources of the history of Turkish culture. To better asses the conveyed message in Kutadgu Bilig, and understand the stated social conflicts, and to make a contact with pre-Islamic period, Orhon Yazıtları and Divânü Lugâti't-Türk are used as main sources. In the study, especially the understanding of "justice" concept in Turkish state comprehension has been aimed to be defined.