Antipsikotik ilaçların yol açtığı kilo artışı: Genlerin payı ne?

Özet

Antipsikotik ilaçların yol açtığı kilo artışı: genlerin payı ne? İkinci kuşak antipsikotik ilaçların kullanımının yaygınlaşması ile birlikte bazı metabolik yan etkiler dikkati çekmeye başlamıştır. Bunlardan biri de kilo alımıdır. Kilo alımı hem genel sağlık hem de psikiyatrik morbidite yönünden önemli bir sorundur. Bazı hastalar antipsikotik ilaçların bu yan etkisine daha duyarlı görünmektedir. Bu duyarlılıkta genetik etkenlerin rolü olabileceği düşünülmektedir. Bu yazıda antipsikotik ilaçların yol açtığı kilo artışı ile ilgili genetik mekanizmalar konusunda yapılan çalışmalarda elde edilen bilgilerin gözden geçirilmesi amaçlanmıştır. Bu gözden geçirmede, PubMed bilgisayar veri tabanı kullanılarak Şubat 2007'ye kadar yayımlanmış olan literatür derlenmiştir. Ayrıca, Türkçe dergiler için Türk Psikiyatri Dizini de araştırılmıştır. Veri tabanlarında tarama yapmak için "antipsychotic, genetic, weight" ve "antipsychotic, polymorphism, weight" sözcükleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler 1) obezite ve vücut ağırlığı ile ilişkili moleküler yollarla ilgili genler; 2) antipsikotik ilaçların etkilediği reseptörleri kodlayan ve sinaptik iletimde rol oynayan proteinlerle ilgili genler; 3) antipsikotik ilaçların metabolizması ve biyoyararlanımı ile ilgili genler başlıkları altında gruplanarak sunulmuştur, incelenen çalışmalarda kilo artışı ile ilişkisi araştırılan genler şunlardır: leptin, melanin konsantre edici hormon, tümör nekroz faktörü alfa, beyin kaynaklı nörotrofik faktör, dopamin Dİ, D2, D3 ve D4 reseptörleri, serotonin İA, 2A ve 2C reseptörleri, serotonin taşıyıcısı protein, histamin Hl ve H2 reseptörleri, adrenerjik aia, ot2a ve R3 reseptörleri, sinaptozomal ilişkili protein-25, G-proteini 63 alt birimi, CYP1A2 ve CYP2D6 enzimleri. Antipsikotik ilaçlara bağlı kilo artışının genetik olarak önceden tahmin edilmesi klinisyenler için yüksek risk taşıyan kişileri belirlemek açısından çok değerli olacaktır. Bu amaçla yürütülen çalışmalardan ilgi çekici gen varyantları ve kromozom bölgeleri ortaya çıkmıştır. Çalışmalardaki pek çok kısıtlılığa rağmen, güçlü etkileri olan bazı genler saptanabilmektedir. Şu an için en öne çıkan aday genler 5HT2C reseptör geni, a2a-adrenerjik reseptör geni, leptin geni, G-proteini 0C3 alt birimi geni ve SNAP-25 genleridir.

Abstract

Antipsychotic-induced weight gain- The role of the genetics Parallel to the increasingly common use of second generation antipsychotics, some metabolic side effects started to draw attention, one of which is weight gain. Weight gain is an important problem both for general health and psychiatric morbidity. Some patients appear particularly vulnerable to weight gain with antipsychotic drugs. Genetic factors are thought to play a role in this vulnerability. This article aimed to review data obtained in studies about the association of weight gain and genetic mechanisms. In this review, literature was retrieved with the use of the computerized database PubMed up to February 2007. In addition, 'Turk Psikiyatri Dizini" website was also searched for Turkish journals. Keywords used in the search were "antipsychotic, genetic, weight" and "antipsychotic, polymorphism, weight". Data were presented under the main headings of 1) genes involved in molecular pathways associated with obesity and body weight, 2) genes that code for receptors modulated by antipsychotic drugs and for proteins involved in synoptic transmission, 3) genes involved in the metabolism and bioavailability of antipsychotic medications. Genes investigated in reviewed studies for the association with weight gain were as follows: leptin, melanin concentrating hormone, tumor necrosis factor alpha, brain derived neurotrophic factor, dopamine D1, D2, D3 and D4 receptors, serotonin 1A, 2A and 2C receptors, serotonin transporter protein, histamine HI and H2 receptors, adrenergic ocia, oc2a and B3 receptors, synaptosomal-associated protein-25, G-protein B3 subunit, and CYP1A2 and CYP2D6 enzymes. Genetic prediction of antipsychotic drug induced weight gain would be very valuable for clinicians in order to identify subjects who are at high risk. Interesting gene variants and chromosomal regions have emerged from studies conducted thus far. In spite of many limitations of these studies, some genes with stronger effects can be detected. To date, the most prominent candidate genes in studies are 5HT2C receptor gene, a2a-adrenergic receptor gene, leptin gene, G-protein B3 subunit gene and SNAP-25 gene.