Dergiler / Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2019 / Cilt: 6 - Sayı: 10
TEFSİRLERDE KAYNAK GÜVENİLİRLİĞİ SORUNU; ELMALILI ÖRNEĞİ
- Sayfa
- 149–187
- DOI
- —
Özet
Tefsirlerde kaynak güvenilirliği sorunu ilk dönem tefsir rivayetlerinin isnad açısından mevkûf ve maktû‘ olmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu sorun sonraki dönemlerde müfessirlerin, kendilerinden önceki tefsirlerden yaptıkları alıntılarda da ilk kaynaklara inmemeleri veya bilginin doğruluğunu tespit konusunda titiz davranmamaları sonucunda genel bir yönelim halini almıştır. Bu durum akademik kaygıların yanı sıra tefsir eserleri başta olmak üzere doğruluk ve mevsukiyetiyle değer kazanan İslami literatürün kaynak güvenilirliği açısından gözden geçirilmesini gerekli kılmaktadır. Son zamanlarda klasik tefsirler üzerine yapılan tahkik ve tahric faaliyetlerinin yanı sıra müellifin belirttiği kaynaklara ulaşma (azv/isnad) çalışmalarına gösterilen yoğun ilginin de bu sebeple oluştuğu söylenebilir. Türkiye’de Latin harfleriyle neşredilen ilk tefsir olma özelliğini taşıyan Elmalılı M. Hamdi Yazır’ın (1878-1942) Hak Dini Kur’an Dili isimli tefsiri de birçok kaynaktan yararlanılarak telif edilen özgün bir eserdir. Yazır, eserinin mukaddimesinde en fazla istifade ettiği kaynakları serdetmesine ek olarak hangi durumlarda kaynaklara yer verip-vermeyeceğine dair metodunu açıklayarak ve bunu tefsirinde tatbik ederek kaynak verme konusundaki hassasiyetini göstermiştir. Eserlerin kaynaklarının değerli oluşu hakkındaki farkındalık, Elmalılı Tefsiri üzerine bugüne kadar yapılan çalışmaların hemen hepsinde devam etmiş az veya çok onun istifade ettiği kaynaklara değinilmiştir. Yazır’ın bu konudaki hassasiyetine ve üzerine yapılan çalışmalarda Elmalılı’nın kaynaklarının dikkate alınmasına rağmen Hak Dini Kur’an Dili’nin kaynakları hakkında birçok yanlış ve hatayla karşılaşılmaktadır. Bu makale; Elmalılı’nın kendinden önceki tefsirlerden tevarüs ettiği, zuhülen kendisinin düştüğü, tebyiz çalışmaları sırasında oluşan, tefsirin Latin harflerine çevrilmesinde ve yapılan sadeleştirmelerde ortaya çıkan ayrıca Elmalılı’nın tefsirinin kaynaklarını konu alan çalışmalarda yer alan hataların tespitini amaçlamaktadır.
Abstract
The problem of source reliability in the commentaries was revealed by the fact that the narrations of the first period tafsirs were present and specific. In the subsequent periods, the quotations made by the tafsirs from the exegesis of the mufassirs before them did not go down to the first sources or he was not meticulous about determining the accuracy of the information. In addition to academic concerns, this situation necessitates the revision of Islamic literature, which has gained value with its truth, in particular of exegesis. It can be said that the intense interest in the researches (tahqiq) and investigations (takhrij) on the classical tafsirs has been created for this reason.In Turkey, carrying the distinction of being the first tafsir printed in the Latin alphabet Elmalili M. Hamdi Yazir’s (1878-1942) True Religion Quran Language (Hak Dini Kur’an Dili) is also an original interpretation of copyright works that are benefiting from many sources. Yazir, in addition to the resources he benefited the most in the outcome of the work of the monument to explain the method of whether or not to give resources by showing the sensitivity of the source showed and applied it in tafsir. The awareness of the value of the resources of the works has been continued in almost all of the works done so far on Yazir's tafsir. Despite the fact that Yazir's resources are taken into consideration in his studies on the sensitivity of Yazir and his studies, many errors are encountered about the sources of the Hak Dini Kur’an Dili. This article; The aim of this study is to determine the errors in Yazir's studies on the sources of tafsirs, which emerged during the translation of the tafsir into Latin letters and the simplification of the tafsir, which emerged from the tafsir of Yazir from the preceding commentaries.