TRABZON KÜÇÜK İMARET MEZARLIĞI’NDAKİ 19. YÜZYILOSMANLI MEZAR TAŞLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

AN EVALUATION ON THE 19th CENTURY OTTOMAN GRAVESTONES LOCATED IN THE KÜÇÜK IMARET CEMETERY TRABZON

Özet

Kökeni inançlara dayanan mezarlar, yapıldıkları dönemin, çevrenin, inançların, geleneklerin ve sanat anlayışının ortak ürünü olarak tarih ve kültür mirasımızın önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Döneminin sanat anlayışını yansıtmalarının yanı sıra, tarihi birer belge olarak, isimler, unvanlar, meslek grupları, ölüm nedenleri gibi çeşitli konular hakkında da somut bilgiler vererek sosyo-kültürel açıdan zengin içerikleriyle dikkat çekmektedir. Çevresel koşullar ve diğer olumsuz şartlardan dolayı kolay tahribata uğrayan, her geçen gün hızla azalan ve yok olan mezar taşları, daha önce yaşanmış hayatların birer vesikası olup Türk sanatının da en küçük anıtlarını temsil etmektedir. Türklerde mezar geleneği ise Türk tarihinin başlangıcından bugüne kadar kesintisiz devam etmiştir. Çalışma kapsamında Trabzon merkezde bulunan Küçük İmaret Mezarlığı'nda yer alan 19. yüzyıla ait Osmanlı mezar taşları, bütün yönleriyle tanıtılarak Sanat Tarihi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan bu eserler belgelenmeli ve daima korunmalıdır.Mezarlıktaki örnekler kadın ve erkek mezar taşları olarak iki grup halinde sınıflandırılarak tanıtılmıştır. Değerlendirme ve sonuç kısmında ise 19. yüzyıl mezar taşlarının malzeme, form, teknik, işleniş ve süsleme özellikleri irdelenmiştir. Bu yüzyılda mezar taşlarında görülen başkent İstanbul üslûbunun Küçük İmaret Mezarlığı'ndaki mezar taşlarında da benzer biçimde uygulandığı tespit edilmiştir.

Abstract

Gravestones, whose origin bases on the various beliefsystems, are an important part of our history and culture as a jointproduct of their era, environment, beliefs, traditions and sense ofart. They are not only interesting because of their sense of art butalso through their enriched socio-cultural content by standing asa historical document that provides concrete information aboutnames, appellations, groups of profession and cause of deaths.Gravestones, which are fastly decomposing due to environmentaland other poorly conditions, are the certificate of past lived lives,representing the the smallest monuments ofTurkish art. The tradition of graving in Turks hasbeen going on since the origin of Turkish historyuntill today. Through the extent of the research,the gravestones of 19th century Ottoman, foundin the cemetery of Küçük İmaret, Trabzon hasbeen examined and presented with all of theiraspect in the frame of Art History. These artpieces which are an important part of our cul tural legacy must be documented and protectedat all cost. The examples of gravestones of the selected areahas been introduced as two classified groups, onerepresenting the women’s gravestones other rep resenting the men’s. On the evolution and conclu sion part, the material, form, technic, graving andornaments of 19th century gravestones has beenexamined and analyzed. Also, the similarity ofcentral Istanbul style performance, seen in the se lected areas gravestones has been confirmed.