MİLLİ MÜCADELE VE CUMHURİYETİN İLK YILLARINDAGİRESUN’DA BASIN HAYATI: IŞIK GAZETESİ

THE PRESS LIFE IN GIRESUN IN THE FIRST YEARS OF THE NATIONAL STRUGGLE: THE REPUBLIC IŞIK NEWSPAPER

Özet

Geçmiş olayların araştırılmasında çok büyük öneme sahip olan gazeteler, yayınlandıkları dönemin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel özelliklerinin bilinmesinde en etkili araçlardır. Özellikle yerel gazetelerin, şehir tarihi çalışmaları ve şehirlerin geçmişte her alandaki özelliklerini anlamada büyük yararlılıkları olmuştur. Osmanlı Devleti’nde basın hayatı, 19. yüzyılın başında yabancı devletler tarafından başlatılmıştır. Osmanlı Devleti’nin ilk Türkçe gazetesi 1 Kasım 1831 tarihinde yayımlanan Takvim-i Vekayi olmuştur. 1840 yılında Ceride-i Havadis, 1860 yılında ise Tercüman-ı Ahval yayın hayatına başlamıştır. Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılın sonlarında batılılaşma çabaları ve basın hayatı için önemli bir gelişme, 1864 yılından itibaren vilayet matbaalarının kurulmasıdır. Bu bağlamda, Vilayet matbaaları, yerel gazeteciliğin ortaya çıkmasını da sağlamıştır. Giresun’da basın hayatı 1910 yılında başlamıştır. Özellikle Milli Mücadele Dönemi ve Cumhuriyetin ilk yıllarında, çok dinamik bir basın hayatı görülmektedir. Şehirdeki matbaalarda basılan gazeteler ve dergiler, halkın bilinçlenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Gazete ve dergilerin çıkarılmasında en önemli araç olan matbaa, 1910 yılında kurulmuş ve 1923 yılına kadar şehirde, Yeni Yol, Giresun ve İttihat Terakki matbaaları basın hayatına hizmet etmişlerdir. Giresun’da ilk çıkan gazeteler, 1910’da “Giresun”, 1911 de “Giresun Maarif”, 1912’de “Karadeniz”, “Hadim-i Millet” ve “Kavlak”, 1918’de “Işık”, 1920’de “Gedikkaya” ve 1925’de “Yeşilgiresun” adıyla yayımlanmışlardır. Işık Gazetesi 1 Nisan 1918 tarihinde yayın hayatına başlamış ve 1927 yılına kadar devam etmiştir. Gazetenin hemen her sayısında sahibi Çemşitzade Nuri Ahmet, yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin ve Giresun’un gündemini yorumlamıştır. Milli ve manevi konularda çok hassas bir yayın politikası izlemiş ve bu konularda hiç taviz vermemiştir. Şehirdeki siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel hayatla ilgili haberlere yer verilmiştir. Ülkede meydana gelen deprem ve hastalık gibi olaylarda, gazete gelirinden, bağış ve geliri ihtiyaç sahiplerine verilmek üzere eşya piyangoları düzenlemiştir. Işık Gazetesi, gazetelerin en önemli görevi olan toplumun haber alma kaynağı ve bilinçlenmesini layıkıyla yerine getirmiştir.

Abstract

Newspapers, which have a great im portance in researching past events, are themost effective tools in knowing the political, so cial, economic and cultural characteristics of theperiod they were published. Especially localnewspapers have a great worth in the city his tory studies and understanding the characteris tics of cities in all fields in the past. Press life inthe Ottoman Empire was started by foreignstates at the beginning of the 19th century. Thefirst Turkish newspaper of the Ottoman Statewas Takvim-i Vekayi, published on November 1,1831. Ceride-i Havadis started its publication lifein 1840 and Tercüman-ı Ahval in 1860. An im portant development for the westernization ef forts and press life in the late 19th century in theOttoman Empire was the establishment of pro vincial printing houses since 1864. Provincialprinting houses also enabled the emergence of local journalism. Press life in Giresun started in1910. Especially during the National Struggle Pe riod and the first years of the Republic, a verydynamic press life is observed. Newspapers andmagazines printed in printing houses in the cit ies played an important role in raising publicawareness. The printing house, which is themost important tool for publishing newspapersand magazines, was established in 1910 and until1923, Yeni Yol, Giresun and İttihat Terakki print ing houses served the press life in the city. Thefirst newspapers published in Giresun were"Giresun" in 1910, "Giresun Maarif" in 1911, "Ka radeniz", "Hadim-i Millet" and "Kavlak" in 1918,"Işık" in 1920, “Gedikkaya” and “Yeşilgiresun”in 1925. Işık Newspaper started its publicationlife on April 1, 1918 and continued until 1927. Al most in every issue of the newspaper, the ownerof the newspaper, Çemşitza Ahmed Nuri, com mented on the agenda of the new Republic ofTurkey and Giresun. It followed a very sensitivepublishing policy on national and moral issuesand made no concessions on these issues. Newsabout the political, social, economic and culturallife of the city were included. During the eventssuch as earthquakes and illnesses in the country,donations from newspaper revenues and goodslotteries were organized to be given to theneedy. Işık Newspaper has fulfilled the most im portant task of newspapers, which is being thesource of information and increasing awarenessof the society.