ŞALPAZARI ÖRNEĞİNDE DOĞU KARADENİZ’DE TEMEL ADININ KİŞİ VE SÜLALE ADI OLARAK KULLANIMI ÜZERİNE

THE USE OF COMMON PROPER NOUN TEMEL AS PERSONAL AND FAMILY (SÜLÂLE) NAME: CASE OF ŞALPAZARI

Özet

Trabzon merkezli Karadeniz Bölgesinde Temel ismi en yaygın ve en sık tekrareden isimlerden birisidir. Oysa bu isimle ilgili iki husus son derece dikkatedeğerdir. İlk olarak, araştırıldığında görülecektir ki, ‘temel’ sözcüğü etimolojikolarak Türkçe kökenli bir sözcük değildir. İkinci olarak, bu sözcük bir isim olaraketimolojik kökenine uygun bir şekilde Anadolu Rumları arasında değil, aksineAnadolu Türklerinde, özellikle Trabzon ve Doğu Karadeniz Türkleri arasındakullanılmış ve yaygınlaşmıştır. Farklı etimolojik kökene rağmen, bir sözcüğünbelli bir toplum arasında isim olarak yaygınlaşması, sözcüğün anlam derinliğiyleve hayata dokunan yönleriyle, o topluluğun yaşama tarzı arasında sıkı bir ilişkiyigerektirir. Bu çalışmada, söz konusu ilişki, Trabzon’un 24 Oğuz Boyundan birisiÇepni Türkleriyle meskûn olmak bakımından meşhur olan Şalpazarı İlçesi ve 24köyü kapsamında incelenecektir. Söz konusu incelemede, 1831 nüfus sayımıbelgelerindeki bilgilerin, ‘Temel’ ismi bağlamında, güncel durumla karşılaştırılması yapılacaktır. Dolayısıyla çalışmanın veri toplama tekniği tarihsel karşılaştırmalı araştırma ve saha çalışması olacaktır.

Abstract

The proper noun Temel is one of the most common and frequently used names around Trabzon and particularly in the Eastern Black Sea region. However, two points are extremely remarkable concerning this name. Firstly, from an etymological perspective, the word Temel is not a Turkish word. Secondly, as the word etymology suggests, the word was popular and used by Anatolian Greeks and then became widespread among Anatolian Turks, particularly Trabzon and Eastern Black Sea Turks. Despite the different etymological origin, it seems that the word was borrowed by the Turks. This study deals with the proliferation of a word as a name among individuals and families, which requires a close relationship between the depth of meanings of the word and the interactive cultures of the communities. This study, therefore, examines these relationships between the cultures in the district of Şalpazarı and 24 villages in Trabzon, known as the settlement area of Çepni Turks popularising the name, one of the 24 Oguz tribes in Trabzon. Employing a historical comparative research and field study as data collection techniques, the survey reviews the use of the name Temel, as documented in the 1835 census, and compares these findings with the current data.