GİRESUN VE YÖRESİ AĞIZLARINDAKİ BAZI FARSÇAALINTI KELİMELER

Özet

Türkçe ile Farsçanın yaklaşık iki bin dört yüz yıllık bir münasebeti bulunmaktadır. Bu münasebetdikkate alınınca iki dil arasındaki kelime alışverişi de kaçınılmaz hâle gelmektedir. Bu alışverişinyazı diline yansımış hâli bulunmakla birlikte bir de halk ağzı yönü mevcuttur. Farsçadan TürkiyeTürkçesi ağızlarına geçen birçok kelime mevcuttur. Türkiye Türkçesi ağızlarındaki yabancıkelimeler üzerine yapılan çalışmalar Andreas Tietze ile birlikte başlamıştır. Bu çalışma Tietze’nin1967 yılında Oriens dergisinde yayımlanan “Persian Loanwords in Anatolian Turkish” adlımakalesine ek sayılabilecek Farsçadan Giresun ve yöresi ağızlarına geçmiş on yedi kelimeyeodaklanmaktadır. Bu kelimelerden bazıları sadece Giresun ağzında bulunurken bazıları öbürTürkiye Türkçesi ağızları ile birlikte Giresun ağzında da bulunmaktadır. Çalışmada üzerindedurulan kelimeler şunlardır: biçik, carmuk, cazu, cilim, cü cü, cücük, çangal, çencik, çor,haccak, keyfanı, kef, merülcen, şah, şenlik, tay, tıman. Bu çalışma kapsamında, mezkûr kelimelerde gerçekleşen ses değişmeleri gösterildikten sonra her kelime kendisine ayrılan maddebaşında köken ve fonetik olarak ayrıca değerlendirilecektir. Bu on yedi kelimeden bazıları DerlemeSözlüğü’nde yer almamaktadır. Bazıları ise Derleme Sözlüğü’nde bulunmasına rağmen sözlükteGiresun ağzında kullanıldığına dair herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Derleme Sözlüğü’ndeyer almayan kelimeler için Giresun ve Yöresi Ağız Sözlüğü’ne ve mezkûr çalışma sahasındaki halkamüracaat edilmiştir.

Abstract

Turkish language and Persian language have a relationship approximately for 2400 years.Considering this relationship, the exchange of words between the two languages becomesinevitable. As this exchange is reflected in the writing language and it is also reflected in the folklanguage. There are many words that have passed from Persian language to Anatolian Turkish.Studies on foreign words in Anatolian Turkish started with Andreas Tietze. This study focuses onthe seventeen words that passed from Persian to the dialects of Giresun and its region, which canbe considered as a supplement to Tietze's article "Persian Loanwords in Anatolian Turkish"published in the journal in 1967. While some of these words are found only in Giresun dialects, theothers are also present in modern Turkish dialects along with Giresun dialect. The words that areemphasized in the study are: biçik, carmuk, cazu, cilim, cü cü, cücük, çangal, çencik, çor,haccak, keyfanı, kef, merülcen, şah, şenlik, tay, tıman. Within the scope of this study, aftershowing the phonetic changes in the aforementioned words, each word will be evaluatedseparately in terms of origin and phonetics at the beginning of the entry that allocated to it. Someof these seventeen words are not included in the Derleme Sözlüğü. and there is no record of beingin the dialect of Giresun, but some of them are in the Derleme Sözlüğü. Although some of them arein the Compilation Dictionary, there is no record in the dictionary that they are used in Giresundialect. For the words not included in Derleme Sözlüğü, we apply to Giresun ve Yöresi Ağız Sözlüğüand the people in the aforementioned study area.