Cinsel sağlık ve üreme sağlığı ulusal stratejiler ve eylem planı

Özet

Türkiye'de sağlık göstergelerinde sürekli bir iyileşme görülmektedir. Bebek ölümleri 1983'deki binde 96 düzeyinden 2003'te binde 29'a kadar gerilemiştir. Ana ölüm oranlarında 1970'lerdeki yüz binde 200'lerden yüz binde 50'lere gelinmiştir. Kuşkusuz kalkınma hızı, ekonomik, çevresel iyileşme, toplumda genel eğitim düzeyinin yükselmesi gibi dış faktörler bu iyileşmeleri kolaylaştırmıştır. Ancak temel belirleyicilik rolünü, 1994 sonrası dönemde üreme sağlığı kapsamına dönüşen ve niteliğinde sürekli artış sağlanan ana çocuk sağlığı ve aile planlaması programları ve hizmetleri üstlenmiştir. Kadın Sağlığı ve Aile Planlaması Ulusal Faaliyet Planını, 1994 Kahire Konferansı sonrasında ilgili tüm sektör, kuruluş ve kişilerin katılımını sağlamaya çalışarak 3 yıllık bir süreçte hazırlamıştık. Plan hazırlama sürecinde "ana sağlığı" söyleminden "kadın sağlığı" söylemine geçmiş, stratejilerimizi buna göre belirlemiş ve aktivitelerimizi planlarımızı buna göre tamamlamıştık. Ne var ki takvimsel olarak aynı zaman diliminde gelişen üreme sağlığında yaşam boyu yaklaşımına belirli oranlarda plan içinde yer vermekle, birlikte, bütüncül üreme sağlığı kapsamına erişememiştik. Ulusal Faaliyet Planı tamamlandığında, Türkiye'de kadının statüsü dahil, kadın sağlığı ve aile planlaması ile ilgili olarak sağlık hizmetlerinde ve sağlık dışı ilgili sektör ve kuruluşların tümünde yapılması gereken her şeyin yer aldığı bir kapsama ulaştı. Planın 1998 yılında yayınlanmasını takiben sektörel bazda aktivite planlarının hazırlanması ve uygulamaların plan detaylarında belirlendiği gibi kurumsal bir platformda izlenmesi, değerlendirilmesi ve koordine edilmesi gerekiyordu. İçerik olarak gerekli unsurları barındıran planın uygulama aşamasında gerekli koordinasyon yeterince sağlanamadı, bunda strateji ve aktivite sayısının çokluğu, önceliksıralamasi yapılmamış olması başlıcanedenlerdi. 2000'li yılların başlarında mevcut planı güncelleyerek, ulusal üreme sağlığı stratejileri ve eylem planı hazırlık çalışmalarına başladığımızda öncelikle bir önceki cümlede belirttiğim özeleştiri ile işe başladık. Genel hatlarıyla bildiğimiz uygulanma düzeyini bir de özel bir çalışmayla ayrıntılarda belirginleşirdik. Güncellenmiş ve yeniden yapılandırılmış strateji ve eylem planımızda, sağlık sektörü sınırlarını esas aldık. Sağlık dışı sektörlerden beklentimiz doğrudan aktivite katkısı yerine aktivitelere dolaylı destek biçimine dönüştü. Üreme sağlığı kapsamına giren sağlık konularından da Türkiye için öncelikli alanları belirledik. Öncelikle çözüme kavuşturulması gereken sorunları katılımcı çalışma toplantılarıyla tamamlanan bir süreçte tespit ettik. Bundan sonrası öncelikli konularda zaman sınırlı, ölçülebilir, gerektiği kadar makul hedeflerin belirlenmesi ve bunlara uygun stratejilerin ve eylemlerin ortaya konulmasiydı. Hepsi tamamlandı. Asıl işimiz şimdi yeniden başlıyor. 2015'e kadar, gerekirse ara dönemlerde revizyon da yaparak, Kahire Ulusal Eylem Planları ve ülke taahhüdümüzle başlayan, +5 ve+10 değerlendirme süreçlerinden geçen, sağlıkta 21 hedef ve Milenyum kalkınma hedefleri ile uyumlu olarak saptanan ulusal üreme sağlığı hedeflerimizi gerçekleştirmenin Bakanlık ol arak kararlılığı içindeyiz.

Abstract

Updated Action Plan for the Implementation of the National Strategy on Integration of Reproductive Health Services Project has being conducted by the Republic of Turkey Ministry of Health Mother and Child Health and Family Planning General Directorate (MH MCHFP GD) with the support of the UnitedNations Population Found (UNFPA). BSS - United Health Systems has been awarded to provide consultancy services for this project. The aim of the study is to bring the National Strategic Plan for Women's Health and Family Planning (NSP WH/FP) up to date, including the components of monitoring and evaluation, within the frame of the identified priorities and to establish practical national and institutional strategies. The initial step for the project started with a policy analysis on issues such as sexual and reproductive health, women's health, family planning, population and development, published in related strategic documents in the world and in Turkey. The outcomes of the analysis were summarized in a detailed 'map' showing in which documents the related issues were mentioned and which issues were outstanding (Preliminary report for the Updating of the National Strategic Action Plan for the Integration of National Reproductive Health Services Project). The basic orientations for this National Strategic Action Plan for the Health Sector, Sexual and Reproductive Health 2005-2015 (NSAP) were determined with the consideration of the valuable opinions and recommendations of the Steering Committee and the Technical Working Group, and the decisions on the implementation of these orientations were given by the MH MCHFP GD. The efforts on the NSAP were run between June 2004 June 2005, and the results of the Turkey's Population and Health Research 2003, which were made public in this period played an important role in the methodology and basic orientations of the study. The first'chapter of the NSAP document (I. Introduction) gives the general context related to the issue, assesses the implementation status of the National Strategic Plan for Women's Health and Family Planning (NSP WH/FP), which came into force in 1988, and determines the suitable approach for sexual and reproductive health (SRH) policies to avoid the repetition of the negativities in the implementation of the NSP WH/FP and to provide an update to the plan parallel to current national and international developments. Theses approaches can be summarized as to focus NSAP on SRH, the health sector and the priority problems in this field.