Fatigue and related factors in patients with multiple sclerosis

Altınay Göksel KARATEPE, Aylin DEMİRHAN, Muhteşem GEDİZLİOĞLU, Pınar ÇE, Rezzan GÜNAYDIN, Taciser KAYA

Özet

Amaç: Bu çalışmada multipl sklerozlu hastalarda yorgunluğun sıklığını ve şiddetini belirlemek; yorgunluk ile depresyon, özürlülük düzeyi ve bilişsel durum arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır.Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya hastanemiz multipl skleroz polikliniğinde izlenmekte olan 79 hasta alındı. Hastalarda yorgunluk şiddeti, özürlülük düzeyi, bilişsel durum ve depresyon, sırasıyla yorgunluk şiddet skalası (FSS, Fatigue Severity Scale), genişletilmiş özürlülük durum ölçeği (EDSS), Mini Mental Durum Muayenesi (MMDM) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak belirlendi. Yorgunluk ile diğer değişkenler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirildi. Yorgunluğun en güçlü belirleyicisini saptamak amacıyla multipl regresyon analizi uygulandı.Bulgular: Yaş ortalaması 40.6±10.3 (ortalama±standart sapma) yıl, hastalık süresi 5 (1-32) [ortanca (aralık)] yıl idi. Hastaların %50.7'sinde (N=40) yorgunluk olduğu saptandı. Yorgunluğu olan (N=40) ve olmayan (N=29) hastalar karşılaştırıldığında, yorgunluğu olan hastaların EDSS ve BDÖ skorları daha yüksek, öğrenim süreleri ve MMDM skorları daha düşük bulundu (p

Abstract

Objective: It was aimed in this study to determine the frequency and severity of fatigue and to investigate its relation to depression, disability level, and cognitive status in patients with multiple sclerosis.Patients and Methods: Seventy-nine multiple sclerosis patients, attending the outpatient multiple sclerosis clinic in our hospital, were recruited. The fatigue severity, disability level, cognitive status and depression were evaluated by using “Fatigue Severity Scale (FSS), Expanded Disability Status Scale (EDSS), Mini Mental Status Examination (MMSE) and Beck Depression Inventory (BDI) respectively. The relation between fatigue and the other parameters was measured by Spearman rank correlation analysis. To determine the most powerfull determinant of fatigue, multipl regression analysis was used.Results: The mean age of patients was 40.6±10.3 year, and the mean disease duration was 5 (1-32) [median (range)] year. It was determined that fatigue was present in 50.7% (N=40) of patients. When comparing fatigued (N=40) and nonfatigued (N=29) patients, EDSS and BDI scores were higher and duration of education and MMSE scores were lower in patients with fatigue (p