Nehir tipi hidroelektrik santrallerinin sucul ekosisteme etkisi: Trabzon örneği

Özet

Nehir tipi hidroelektrik santralleri (HES); temiz ve yenilenebilir olmaları, işletme ve bakımgiderlerinin düşük olmaları, fiziki ömürlerinin uzun oluşu gibi nedenlerle kömür, doğal gaz vepetrol gibi fosil yakıtlardan üretilen enerjiye göre çevresel etkilerinin daha az olduğu bilin- mektedir. Bununla birlikte inşaat ve işletme aşamalarında özellikle sucul ekosistem üzerine gözardı edilemeyecek etkileri mevcuttur. Doğu Karadeniz bölgesi için 430’un üzerinde nehir tipiHES projesinin yapımı planlanmaktadır. Bu çalışmada, bölgesi Trabzon ili sınırları içerisindebulunan 19 HES projesinin çevresel etki değerlendirme (ÇED) raporlarının uygulamadaki ek- siklikleri inşaat ve işletme aşamalarında yerinde inceleme yapılarak değerlendirilmiş ve görü- len aksaklıklar fotoğraflanmıştır. ÇED raporlarında sucul canlılar ve sucul ekosisteme etkilerliteratür üzerinden verilirken sadece iki projede bölgesel saha çalışması yapılmıştır. İnşaataşamasında; özellikle hafriyatların gelişigüzel dere yataklarına bırakılması, su kotu altındakiçalışmaların uzun süreli bulanıklık yaratması ve atık suların dinlendirilmeden dere yatağına ve- rilmesi inşaat aşamasındaki en büyük tehlikelerdir. İşletme aşamasında ise dere yatağına bıra- kılması gereken can suyu miktarının yeterli miktarda bırakılmaması ve balık geçitlerinin geli- şigüzel inşa edilerek işlevlerini tam olarak yerine getirememesi sürdürülebilir bir sucul ekosis- tem açısından önemli bir tehdittir.