İMKB30, IMKB100, DOLAR ve AVRO Futures Piyasalarının Etkinliğinin Testi

Özet

Bu çalışmada futures piyasaların etkinliğini test etmek için literatürde sıkça başvurulan testlerden biri olan ve tek seri üzerinden yapılan birim kök testine alternatif olarak spot ve futures fiyat serilerine dayalı testler ile Uyarlanmış Satın Alma Gücü Paritesi testi geliştirilmiştir. Gerek spot ve futures tekil fiyat serilerine, gerekse bu "spot-futures" farklarına dayandırılarak koşulan otokorelasyon, koşu (run), normallik testleri ile satın alma gücü paritesinden uyarlama yapılarak kurulan regresyon modeli ile İzmir Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda işlem gören İMKB30, İMKB100, Amerikan Doları ve Avro döviz piyasalarının etkin olmadığı bulunmuştur. Gerek tekil spot serisine uygulanan otokorelasyon, normal dağılım, run testleri gerekse spot ve futures fiyat farkı serilerine uygulanan otokorelasyon, normal dağılım; run testleri ile Uyarlanmış Satın Alma Gücü Paritesi Regresyon testleri bizi seride birim kökün varlığında "piyasaların etkin olduğu" hipotezinin kabulünün yeterli olmadığı sonucuna ulaştırmıştır. Tekil spot serisi üzerinden yapılan otokorelasyon, run ve normal dağılım test sonuçları, birim kökün varlığında etkin piyasalar hipotezinin kabulü desteklememiştir. Tek seri üzerinden yapılan birim kök testi "etkin piyasa" tanımına uygun bir test değildir. Etkinlik testlerinin spot ve futures fiyatlarına dayandırılması; bu fiyatların farklarına dayandırılması veya Uyarlanmış Satın Alma Gücü paritesine dayandırılması önerilir. Ayrıca piyasaların etkinliğinin testinde hata kalıntıların rassal dağılımının sağlanıp sağlanmadığına dikkat edilmelidir.

Abstract

This study attempts to develop new market efficiency tests depending on the spot and future prices, or the differences of them alternative to traditional unit root test build on univariate time series. As a result of the autocorrelation, normality and run tests applied to spot and futures prices or differences of them, and Adopted Purchasing Power Parity test based on a regression the future markets of ISE30, ISE100 index indicators, USD and Euro currencies, all of which have been traded dailly in the Izmir Futures and Options Market for five years, are found inefficient.Autocorrelation, normality and run tests on the differences between spot and futures prices series, and Adopted Purchasing Power Parity test, or autocorrelation, normality and run tests test based on spot series all rejected "the acceptance of efficient market hypothesis" under the existence of unit root in a series. The results of autocrrelation, normality and run tests based on univariate series are found contradictory to the unit root test result. As a result, the acceptance of "efficient market hypothesis" under the existence of unit root is not supported by alternative tests developed in this study. It is suggested that efficiency test shall be stepping on the spot and futures prices; differences of them or Adopted Purchasing PowerParity test developed here rather than unit root test based on univariate series, which is also not appropriate to the definition of futures market efficiency. In addition, one must be sure that the errors disturbances are randomized in deciding whether market is efficient or not.