Doğrudan Yabancı Yatırımların Ekonomik Belirleyicileri: Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir Zaman Serisi Analizi

The Economic Determinants of Foreign Direct Investment: A Time Series Analysis on the Turkish Economy

Özet

Bu çalışmanın amacı, ilgili teorik yaklaşımlar çerçevesinde Türkiye ekonomisi için doğrudan yabancı yatırım akımlarını etkileyebilecek ekonomik faktörleri 1974-2012 dönemi verileriyle ampirik olarak analiz edip sonuçları Türkiye ekonomisi açısından yorumlamaktır. Ampirik analizin başlangıcında ele alınan değişkenlerin zaman serisi özellikleri incelenmiş ve dış ticaret açığı değişkeninin düzeyde-durağan, diğer tüm değişkenlerin ise farklarda-durağan oldukları tespit edilmiştir. ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak yapılan ampirik analiz sonuçlarına göre ele alınan değişkenler arasında uzun dönemli bir düzey ilişkisi bulunmuştur. Hata düzeltme modeli sonuçları da uzun dönemli ilişkinin varlığını desteklemiştir. Uzun döneme ilişkin bulgular, gayrisafi yurtiçi hâsıla, reel döviz kuru ve finansal gelişme değişkenlerinin doğrudan yabancı yatırımları pozitif yönde; dış ticaret açığı ve dış borç değişkenlerinin ise negatif yönde etkilediğini göstermiştir. Diğer yandan dış ticarete açıklık değişkeninin etkisi de pozitif fakat anlamsız bulunmuştur. Ayrıca Toda-Yamamoto nedensellik testi sonuçları piyasa hacmini temsil eden gayrisafi yurtiçi hâsıla değişkeninden doğrudan yabancı yatırımlara doğru uzun dönemli bir nedensellik ilişkisinin varlığını ortaya koymuştur. Ampirik bulgular, doğrudan yabancı yatırımları etkileyen en önemli faktörlerden birinin piyasa hacmi olduğunu ve bu anlamda piyasa hacmi hipotezinin desteklendiğini göstermiştir

Abstract

The aim of this study is to empirically analyze the factors that might affect foreign direct investment flows into the Turkish economy using the data for the period of 1974-2012 within the framework of relevant theoretical approaches and interpret the results with regard to the Turkish economy. At the beginning of the empirical analysis, time-series properties of the variables in question are analyzed, and all of the variables except for trade deficit are detected to be difference-stationary while trade deficit variable is found stationary at its level. Empirical findings obtained by the ARDL bounds testing approach reveal that there is a long-term level relationship between the variables. The findings of the error correction model support the existence of the longterm relationship. The long-term findings indicate that the variables gross domestic product, real exchange rate and financial development positively affect foreign direct investment while the effects of trade deficit and external debt are negative. The impact of the variable trade openness is, on the other hand, found insignificant while it is also positive. Furthermore, the Toda-Yamamoto causality test results assert the existence of a long-run causality running from gross domestic product representing the market size to foreign direct investment. Empirical findings indicate that one of the most important factors affecting foreign direct investment is the market size, and in this regard the market size hypothesis is supported