Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Ekonomik Performansının Hollanda Hastalığı Yönünden İncelenmesi

Investigating The Economic Performance of Central Asian Turkic Republics in Terms of Dutch Disease

Özet

Ekonomi için yararlı gelişmelerin zamanla zararlı sonuçlar vermeye başlamasını ifade eden Hollanda Hastalığı, özellikle doğal kaynak zengini ülkelerde görülebilmektedir. Sahip oldukları petrol ve doğal gaz gibi kaynaklar sayesinde yüksek gelir elde ederek bugüne kadar gelen Orta Asya Türk Cumhuriyetleri de acaba ileride böyle bir sorunla karşılaşır mı? Eğer böyle bir risk varsa, çözüm önerileri ve alınması gereken tedbirler nelerdir? Makalede bu sorulara cevap aranmaktadır. Çalışmada 1998-2015 dönemi için panel veri analizi yapılmıştır. Ülkeler arasında yatay kesit bağımlılığının tespit edildiği çalışmada, serilerin durağanlığı çoklu yapısal kırılmalı PANKPSS testiyle incelenmiş ve serilerin düzeyde durağan oldukları belirlenmiştir. Regresyon analizlerinde Hollanda Hastalığının varlığıyla ilgili kesin bir sonuca ulaşılamamıştır. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri, Dumitrescu ve Hurlin (2012) yöntemiyle incelenmiş ve bu ülkelerde Hollanda Hastalığının var olduğu yönünde kanıtlar elde edilmiştir. Çalışma kapsamında, doğal kaynak ihracatına dayalı ekonomik modellerin taşıdığı riskler ve alınması gereken tedbirler, dünyadaki iyi uygulamalar eşliğinde açıklanmıştır. Çalışmanın, ilgili ülke politikacılarının dikkatini bir kez daha bu konuya çekerek, geç olmadan gerekli tedbirleri almalarına ve sürdürülebilir, yüksek bir ekonomik büyüme modeline geçmelerine katkı sağlaması beklenmektedir

Abstract

The Dutch Disease, which means that beneficial developments for an economy begins to give harmful results over time, can be seen especially in the countries having rich natural resources. Will the Central Asian Turkic Republics, which have achieved high income thanks to their resources such as oil and natural gas, come to such a problem in the future? If there is such a risk, what would be the solutions and the measures to be taken? In this paper, the answers of these questions are sought. In this study, a panel data analysis applied for 1998-2015 periods. Determining crosssectional dependence, stationarity of the series was examined by PANKPSS test with multiple structural breaks and it is found that the series are stationary at level. In regression analysis, a clear result could not be obtained about the existence of Dutch Disease. Causality relations among the series were investigated by Dumitrescu and Hurlin (2012) method and results implying the existence of Dutch Disease in these countries were obtained. In the study, risks of economic models based on natural resources export and required precautions are explained with good application examples around the world. It is expected that the attention of policymakers of related countries will be drawn on this issue in order them to impose required precautions to have a sustainable and high economic growth