Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleriyle Otogar Lokasyon Seçimi: İstanbul İli Örneği

Bus Terminal Location Selection with Multi Criteria Decision Making Methods: The Case of İstanbul Province

Özet

Amaç – Karayolu taşımacılığı, ülke içi yolcu ve yük taşımacılığında kullanılan en yaygın taşımacılık modudur. Otogarlar ise karayolu taşımacılığının bel kemiği olarak görülebilmektedir. Otogarların lokasyonu, otogarların kullanılabilirliği açısından çok önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma ile İstanbul ili dinamikleri çerçevesinde en uygun otogar yeri lokasyon seçimi çalışması yapılmıştır. Yöntem – Bu çalışmada, çok kriterli karar verme yöntemlerinden analitik hiyerarşi süreci ve TOPSIS kullanılarak iki aşamalı hibrid bir model önerilmiştir. Modelin uygulanışını göstermek adına İstanbul ili için üç farklı alternatif; (i) Başakşehir ilçesine yapılacak yeni otogar, (ii) Sultangazi ilçesine yapılacak yeni otogar ve (iii) Alibeyköy Cep Otogarı’nın genişletilmesi, olarak belirlenmiştir. Yine bu alternatiflerin değerlendirilmesi aşamasında üç ana kriter ve on üç alt kriter belirlenmiştir. İlk aşamada uzman görüşü yöntemiyle kriterlerin ve alt kriterlerin ağırlıkları analitik hiyerarşi süreci yöntemiyle belirlenmiştir. İkinci aşamada ise TOPSIS yöntemiyle belirlenen kriter ağırlıklarına bağlı olarak alternatifler değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. Bulgular – Önerilen model ile yapılan hesaplamalara göre, Alibeyköy Cep Otogarı’nın Genişletilmesi alternatifi en uygun alternatif olarak belirlenmiştir. Sultangazi İlçesine Yapılacak Yeni Otogar ikinci en iyi alternatif olurken, Başakşehir İlçesine Yapılacak Yeni Otogar alternatifi en kötü alternatif olarak belirlenmiştir. Tartışma – Bu çalışmada, İstanbul ilinin ihtiyaç duyduğu otogar ihtiyacı alternatif olarak getirilen üç olasılık üzerinden çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmiştir. Alternatiflerden hangisinin daha uygun ve efektif olacağı araştırılmıştır. Gelecekteki çalışmalarda, modelin daha iyi çalışabilmesi için daha fazla uzman ile görüşerek kriter ağırlıkları belirlenebilir. Modelin geliştirilmesi için farklı yöntemler ve kriterler modele eklenebilir.

Abstract

Purpose – Road transport is the most common mode of transport used in domestic passenger and freight transport. Bus terminals can be seen as the backbone of road transport. The location of the bus terminals is important as it effects the use of busses for road transport. With this study, the most suitable bus terminal location selection study was carried out within the framework of Istanbul province dynamics. Design/methodology/approach – The location of the bus terminals is important as it effects the use of busses for road transport. In this study, a two-stage hybrid AHP-TOPSIS model has been proposed to determine the optimal bus terminal location. To illustrate the application of the proposed model, three different alternatives for the Istanbul province; (i) the new bus station to be built in Başakşehir district, (ii) the new bus station to be built in the Sultangazi district and (iii) the expansion of Alibeyköy Pocket Bus Terminal have been evaluated. To evaluate the alternatives, three main criteria and thirteen sub-criteria were determined. In the first stage, the weights of the criteria and sub-criteria have been determined by using Analytical Hierarchy Process based on the expert opinions. In the second stage, the alternatives have been evaluated and ranked by using TOPSIS method based on the criteria weights determined. Findings – As result, it has been determined that the optimal alternative is the expansion of Alibeyköy Bus Terminal. Whilst the New Bus Terminal that will be built in Sultangazi District emerges as the second best alternative, the New Bus Terminal alternative that will be built in Başakşehir District is found to be the worst alternative. Discussions – In this study, the need for a bus station in Istanbul was evaluated with multi-criteria decision making methods over three alternative possibilities. More suitable and effective alternatives have been researched. In the future studies, for the purpose of the better functioning of the model, the weight of the criteria can be adjusted by interviewing more experts. For developing the model further, different methods and criteria can also be integrated into the model.