Dergiler / İşletme Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 14 - Sayı: 2
Türkiye Altın Fiyatlarını (Gau/Try) Etkileyen Faktörlerin Birbirleri İle Mukayeseli Olarak İncelenmesi
- Sayfa
- 1316–1338
- DOI
- —
Özet
Amaç – Bu çalışmanın amacı; Türkiye altın fiyatlarını (Gram Altın/Türk Lirası Paritesi) etkileyen faktörlerin birbirleri ile mukayeseli olarak incelenmesidir. Yöntem – Araştırmada kullanılan değişkenler Türkiye altın fiyatları (Gram Altın/TL) Borsa İstanbul BİST100 endeksi, Türkiye 5 yıllık CDS primi, Türkiye TÜFE yıllık değişim, döviz kuru (Dolar/TL), faiz farkı (Türkiye 10 yıllık tahvil faizi-ABD 10 yıllık tahvil faizi), petrol fiyatları (Brent ve Ham petrol fiyatları eşit ağırlıklı oluşturulan fiyatları ortalaması), Chicago Board Options Exchange (CBOE)'in volatilite endeksi olan VIX korku endeksidir. Zaman serileri 2013 Mayıs ve 2021 Kasım tarihleri arasında aylık frekansta logaritmik olarak gözlemlenmiştir. Çalışmada, Johansen eş-bütünleşme testi, VAR metodu ve Granger nedensellik testleri kullanılmıştır. Bulgular – Araştırmada Türkiye altın fiyatlarını açıklayan değişkenler uzun dönemde dengeye gelmektedir ve kısa dönemde oluşan dengeden sapmalar uzun dönemde yeniden dengeye gelmektedir. Nedensellik analizine göre enflasyon, Bist-100, faiz farkı %5 ve VIX korku endeksi % 10 anlamlılık düzeyinde Türkiye altın fiyatlarının nedenidir. Kısa dönemde 1.gecikmeler düzeyinde Dolar/TL dışında tüm değişkenler istatistiki olarak anlamlıdır. Bu değişkenlerden kısa dönemde enflasyon, petrol fiyatları ve VIX endeksinin katsayısı negatif, diğer değişkenlerin katsayısı pozitiftir. Uzun dönemde ise petrol, fiyatları, faiz farkı %5, Bist-100 endeksi %10 düzeyinde anlamlıdır. Bu değişkenlerden Bist-100 endeksi ve petrol fiyatları değişkenlerinin katsayısı pozitif, faiz farkı değişkeninin katsayısı negatif işaretlidir. Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre değişkenlerin altın fiyatlarını açıklamada önem sırası; faiz farkı, TÜFE, petrol fiyatları, Bist-100, CDS, Dolar/TL, VIX şeklinde gerçekleşmiştir. Etki-tepki analizine göre; ilk dönemlerde; enflasyon, faiz farkı ve VIX endeksindeki şoklara altın fiyatları değişkeni negatif yönlü diğer değişkenlere pozitif yönlü tepki vermiştir. Tartışma – Kısa dönemdeki faiz farkı artışları türkiye altın fiyatlarını yükseltirken uzun dönemde altın fiyatlarını düşürmektedir. Çünkü uzun dönemde yatırımcıların faiz beklentileri daha yüksek olduğu için tasarruflarını altından devlet tahvilleri ve mevduata yönlendirdiği söylenebilir. Enflasyon değişkeni; kısa dönemde TL’deki aşırı değer kayıplarının yanısıra etkisinin faizlerin etkisinden daha düşük olması ve kısa dönemde ortaya çıkan negatif reel faiz nedeniyle altın fiyatlarını düşürmektedir. Bir diğer yönden artan petrol fiyatları yatırımcılara daha cazip geldiği için kısa dönemde altın fiyatları ile negatif yönlü ilişki söz konusu iken uzun dönemde petrol fiyatları Türkiye’deki altın fiyatlarını artırmaktadır. Ayrıca TL’nin ucuzlamasıyla azalan reel borsa getirileri de kısa ve uzun dönemde altın fiyatlarını yükseltmektedir. Çünkü teorik olarak uzun dönemde altın yatırımcıları genellikle altın yatırımlarından borsa yatırımlarına göre daha çok getiri beklemektedir Ayrıca; Türkiye’de altın fiyatları GAU/TRY şeklinde bir paritedir, değeri düşen TL bu pariteyi artırmaktadır. Bir diğer yönden Türkiye’nin risk primi kısa dönemde etkisi faiz farkından az olmakla birlikte altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Döviz kurlarının; kısa ve uzun dönemde istatistiki olarak %5 düzeyinde anlamlı bir etkisi gözlemlenmemiş, uzun dönemde %10 düzeyinde gözlemlenmiştir. Bunun nedeni; dövizin etkilerinin diğer değişkenler içerisinde gerçekleşmesi olarak yorumlanabilir. Kısaca Türkiye’de altın fiyatlarında faiz farkları üzerinden faizler ve enflasyon belirleyici olup kısa dönemde Türkiye’nin risk primi altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmaktadır ve döviz kurlarının negatif etkisi uzun dönemde gerçekleşmektedir. Küresel piyasalardaki değişkenler ise; petrol fiyatları ve Vix endeksi kısa dönemde altın fiyatlarını düşürmekte, uzun dönemde ise petrol fiyatları altın fiyatlarını yükseltmektedir. Değişkenlerin kısa ve uzun dönemde değişen katsayı işaretlerinin temelinde yatırımcıların altın ve bu değişkenlerden kısa ve uzun dönemde bekledikleri getirilerin farklılaşması yattığı yargısı öne sürülebilir
Abstract
Purpose –The purpose of this study; It is a comparative analysis of the factors affecting Turkey's gold prices (Grams of Gold/Turkish Lira Parity). Design/methodology/approach – In the research, the variables explaining Turkey's gold prices come to equilibrium in the long run, and the deviations from the equilibrium in the short run come back to the equilibrium in the long run. According to the causality analysis, inflation, Bist-100, interest rate difference of 5% and VIX fear index at 10% significance level are the reasons for Turkey's gold prices. In the short run, all variables are statistically significant except for USD/TL at the 1st delay level. Among these variables, inflation, oil prices and the coefficient of the VIX index are negative in the short run, and the coefficients of other variables are positive. In the long run, oil prices, interest rate difference are significant at the level of 5%, and the Bist-100 index is significant at the level of 10%. Among these variables, the coefficient of the Bist-100 index and oil prices variables has a positive sign, and the coefficient of the interest difference variable has a negative sign. According to the variance decomposition results, the order of importance of the variables in explaining the gold prices is; interest difference, CPI, oil prices, Bist-100, CDS, Dollar/TL, VIX. According to the impact-response analysis; in the early periods; The gold prices variable reacted negatively to inflation, interest rate difference and shocks in the VIX index, while other variables reacted positively. Findings – In the research, the variables explaining Turkey's gold prices come to equilibrium in the long run, and the deviations from the equilibrium in the short run come back to the equilibrium in the long run. According to the causality analysis, inflation, Bist-100, interest rate difference of 5% and VIX fear index at 10% significance level are the reasons for Turkey's gold prices. In the short run, all variables are statistically significant except for USD/TL at the 1st delay level. Among these variables, inflation, oil prices and the coefficient of the VIX index are negative in the short run, and the coefficients of other variables are positive. In the long run, oil prices, interest rate difference are significant at the level of 5%, and the Bist-100 index is significant at the level of 10%. Among these variables, the coefficient of the Bist-100 index and oil prices variables has a positive sign, and the coefficient of the interest difference variable has a negative sign. According to the variance decomposition results, the order of importance of the variables in explaining the gold prices is; interest difference, CPI, oil prices, Bist-100, CDS, Dollar/TL, VIX. According to the impactresponse analysis; in the early periods; The gold prices variable reacted negatively to inflation, interest rate difference and shocks in the VIX index, while other variables reacted positively. Discussion – While interest rate differential increases in the short term increase the gold prices in Turkey, they decrease the gold prices in the long term. Because, in the long run, it can be said that investors direct their savings to government bonds and deposits, since their interest expectations are higher. Inflation variable; In addition to the excessive depreciation in the TL in the short term, the effect is lower than the effect of interest rates and the negative real interest rate in the short term reduces gold prices. On the other hand, since rising oil prices are more attractive to investors, there is a negative relationship with gold prices in the short term, while oil prices increase gold prices in Turkey in the long term. In addition, real stock market returns, which decrease with the cheapening of TL, increase gold prices in the short and long term. Because theoretically, in the long run, gold investors generally expect more returns from gold investments than stock market investments. Gold prices in Turkey are a parity in the form of GAU/TRY, and the falling TL increases this parity. On the other hand, Turkey's risk premium in the short term is less than the interest rate difference, but it puts pressure on gold prices. Exchange rates; no statistically significant effect was observed at the level of 5% in the short and long term, it was observed at the level of 10% in the long term. This is because; It can be interpreted as the realization of the effects of foreign exchange in other variables. In short, interest rates and inflation are determinant in gold prices over interest differences in gold prices in Turkey, and Turkey's risk premium puts pressure on gold prices in the short term, and the negative effect of exchange rates takes place in the long term. The variables in the global markets are; oil prices and the Vix index decrease gold prices in the short run, while oil prices increase gold prices in the long run. It can be