İş Ahlakı Oluşturma Gerekçeleri ve İşlevleri: Bir Kurumsal İktisat Yaklaşımı

The Rationale and Functions of Establishing Work Ethics: An Institutional Economic Approach

Özet

İş ahlakı, bir işin en uygun nasıl yapılacağını sağlamak için o işe müdahil herkesin benimsemesi ve uymasıbeklenen tutum ve kuralların toplamıdır. Yapılan işler benzer de olsa iş ahlakı kuralları; kamu ve özel sektörünher birinde, alt sektörlerde hatta amir-memur veya işveren-çalışan ayrımında bile farklılaşma gösterebilir. İş ahlakıkurallarının bir kısmı hukuk, din ve genel ahlakın da kapsamına girmesine rağmen sadece iş ahlakı kuralları olaraktanımlanabilecek ayrı bir alan da söz konusudur. İş ahlakı olarak ayrı bir alanın oluşmasının iki ana sebebi, çalışanlaratanınan takdir yetkisi ile iş ortamında karşılaşılan ahlaki ikilemlerdir. Çalışanlara takdir yetkisi tanınmasınınamaçları, ayrıntılı hukuki düzenleme yapmanın işlem maliyetlerinden kaçınmak, bireylerin nitelik farklılıklarının işortamına yansıtılmasını sağlamak, iş tatmini ve işyeri aidiyetini artırmak, yenilik ve günlük iş kurallarının değişiminiaşamalı ve güvenli bir biçimde gerçekleştirmektir. Bu çerçevede iş ahlakı kurallarının, ahlak ve hukuka göre işlemve denetim maliyetlerini düşürdüğü, güven oluşturarak asıl-vekil ilişkilerini etkinleştirdiği, iş ortamında öngörülebilirliksağladığı, iş tatmininin ve kurumsal bağlılığın artırılması, her iş ortamında olabilecek yanlış anlaşılma ve hatalıtalimatların etkilerinin en aza indirilmesine katkıda bulunduğu, son olarak da iş ve işlem kurallarının değişiminindaha az maliyetli ve aşamalı gerçekleşmesini sağladığı söylenebilir. Bu yüzden iş süreçlerinin düzenlenmesindeiş ahlakı ayrı bir kural oluşturma alanı olarak gelişmektedir.

Abstract

Work ethics is the sum of attitudes and rules that all stakeholders are expected to adopt and adhere to, in order to do work in the most proper way. Despite similar activities, work ethics may vary in the public and private sectors, even in sub-sectors and even among employers-employees or chiefs-clerks. Although some of the rules of work ethics are covered by law and morality, there are also separate norms and rules which can be defined as work ethics. Two main reasons for the establishment of a separate rule-making field called as work ethics are discretion and moral dilemmas in business environment. The purposes of the discretionary authority are to avoid the transaction costs of making detailed legal arrangements, to ensure that the differences in individual qualifications are reflected in the work processes, to increase job satisfaction and loyalty, and to provide a gradual and secure way to manage innovations or ordinary business processes. It can be argued that work ethics decreases transaction and audit costs, enables trust in principal-agent relationships, provides predictability in the work process, increases job satisfaction, and reduces misconceptions that can be found in every business environment and the effects of misleading instructions, and ensures incremental change in business rules. That’s the reason why work ethics is developing as a seperate rule-making field in regulating the work processes.