Bireyin İş Hayatında ‘Adil Eylem’i Gerçekleştirme Potansiyeli: J. Rawls ve A. Sen

Individual’s Potential to Perform ‘Fair Action’ in Business Life: J. Rawls and A. Sen

Özet

Her bireyin ve toplumun adalet istediği ancak adaletsizliklerin hat safhada yaşandığı bir döneme tanıklık ediyoruz. Aristo’dan günümüze adaletsizlikleri gidermek amacıyla adil eylemi öne süren sayısız teori üretilir. Ancak bu teorilerin pratik hayatta tam anlamıyla karşılık bulmadığı görülür. Özellikle faydacı yaklaşımın toplumları kolonize ettiği bu dönemde adalet özlemi evrensel bir ihtiyaca dönüşür. Çünkü kapitalist toplumlar zenginleşme ideallerini gerçekleştirirken pek çok değerden ödün verirler. Bu nedenle ekonomik büyüme ve refah artışı ne derece yüksek olursa iktisadi hayattaki problemler de o derece artış gösterir. Bu durum iş hayatında adil eylem tartışmalarının yoğunlaşmasına yol açar. Bu çalışmanın amacı; ana akım iktisadın hüküm sürdüğü böyle bir ortamda modern bireyin adil eylemi gerçekleştirme potansiyelini sorgulamaktır. Çalışmanın kapsamını bu konuda önemli isimler olan Rawls ve Sen’in eserleri oluşturur. Araştırmalara göre yirminci yüzyılın Batı’daki en önemli adalet teorisyeni kabul edilen Rawls’ın varsayımları ulaşılmaz ya da aşkın olarak görülür. Hint kökenli ünlü iktisatçı Sen’in düşünceleri ise daha çok pratik çözümler olarak değerlendirilebilir. Diğer yandan bu iki düşünürün görüşleri; bireylerin rasyonalite çizgisinde adil eyleme ulaşma potansiyellerini açığa çıkarma açısından önemli doneler sunar.

Abstract

We witness a period in which individuals and societies demand justice, but injustices occur at the highest level. Numerous theories suggesting the fair action to eliminate injustices have been produced from Aristotle’s time to the present. However, it is seen that these theories do not fully correspond to practical life. The longing for justice becomes a universal need, especially in this period, when the utilitarian approach colonizes societies. Thus, capitalist societies compromise many values while realizing their enrichment ideals, the higher the economic growth, and the increase in welfare, the more realization of economic life problems. This situation leads to the intensification of fair action discussions in business life. This study aims to question the potential of the modern individual to take reasonable action in such an environment where mainstream economics prevails. The study’s scope is Rawls and Sen’s works, which are essential studies in this field. According to the researches, assumptions of Rawls, who is considered a vital justice theorist of the twentieth century in the West, are seen as inaccessible or transcendent. The thoughts of the famous Indian economist Sen can be considered as more practical solutions. On the other hand, the ideas of both philosophers reveal important data in terms of determining individual’s potential of reaching fair action.