Kamu Sağlık Personellerinin Makyavelist Eğilimlerinin İfşa Etme Niyetleri Üzerindeki Etkisinde Etik İklimin Düzenleyici Rolü: Eskişehir Örneği

The Moderator Role of Ethical Climate upon the Effect Between Health Personnel’s Machiavellian Tendencies and Whistleblowing Intention: The Case of Eskişehir

Özet

Bu çalışmanın temel amacı organizasyonlarda meydana gelen ifşa etme eyleminin öncüllerini belirlemektir. İfşa etme eylemini etkilediği düşünülen makyavelist kişilik özelliği ve etik iklim değişkenleriyle bir model oluşturulmuştur. Aktif iş yaşamında gözlemlenen etik ihlaller ve etik ihlallere yönelik olarak gösterilen davranışlar teorik olarak bireysel farklılıklar üzerinden açıklanabilmektedir. Bu bağlamda makyavelizmin ifşa etme niyeti üzerindeki etkisi, etik iklimin düzenleyici etkisi altında incelenmiştir. Çalışma Eskişehir ilinde görev yapmakta olan kamu sağlık personelleri üzerinde uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini 5.986 kişi oluşturmaktadır. Yaklaşık 1200 adet anket kamu kurumlarına dağıtılmış ve 880 adet anket geri toplanmıştır. Anketler incelenmiş ve 290 adet anket eksik veriler nedeniyle çalışmadan çıkarılmıştır. Kalan 590 anket SPSS 22, Amos 26 ve Process 3.3. istatistik programlarıyla analiz edilmiştir. ANOVA, korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda, araştırmanın temel problemi kapsamında, makyavelist kişilik özelliğini ifşa etme niyetini anlamlı derecede etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca makyavelist kişilik özelliğinin ifşa etme niyeti üzerindeki etkisinin, etik iklimin ‘başkalarının iyiliğini isteme’, ‘kanun ve kodlar’ ve ‘bağımsızlık’ alt boyutları tarafından düzenlendiği de tespit edilen bir başka bulgudur.

Abstract

The main purpose of this study is to identify the causes of whistleblowing acts in organizations. A model has been developed based on the variables of machiavellianism and ethical environment, all of which are thought to affect whistleblowing intentions. Ethical violations observed in active business life and the behaviors shown towards these violations can be explained theoretically through personal differences of individuals. In this context, the effect of the machiavellian personality trait on intention to whistleblowing was examined under the moderator role of ethical climate. The study was conducted on health personnel working in Eskişehir. The population of the research consists of 5,986 people. Out of 1200 questionnaires distributed to related public institutions, 880 questionnares were returned. As a result, 290 questionnaires were excluded from the study due to incomplete data. The remaining 590 questionnaires were analyzed with SPSS 22, Amos 26 and Process 3.3. According to the findings of the ANOVA, correlation test, and hierarchical regression study, the machiavellian personality trait had a major impact on the intention to whistleblow within the framework of the research’s main issue. It has also been found that the effect of the machiavellian tendency on the intention of whistleblowing is moderated by the subdimensions of ethical climate which are ‘caring’, ‘law and codes’ and ‘independence’.